Examkin

Question

Difficulty: HardTürkiye'nin Jeolojik Oluşumu

Türkiye arazisinin bugünkü jeolojik görünümünü kazanmasında III. ve IV. jeolojik zamanlarda meydana gelen tektonik olaylar baskın bir rol oynasa da, arazinin temel yapısı çok daha eski dönemlerde şekillenmeye başlanmıştır. Anadolu'nun jeolojik oluşum süreci ve bu süreçte meydana gelen olaylar dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

  1. A
    Yıldız Dağları, Saruhan-Menteşe ve Bitlis gibi alanlarda bulunan masif araziler, I. Jeolojik Zaman'da oluşmuş sert ve yaşlı kütlelerdir.
  2. B
    II. Jeolojik Zaman (Mezozoik), Tetis Denizi tabanında büyük bir tortullaşmanın yaşandığı ve Alp orojenezi için hazırlığın yapıldığı dönemdir.
  3. C
    Türkiye'nin linyit, bor, petrol ve tuz yatakları; Anadolu'nun büyük oranda kara haline gelmeye başladığı III. Jeolojik Zaman'da teşekkül etmiştir.
  4. D
    Alp-Himalaya kıvrım kuşağının etkisiyle Toroslar ve Kuzey Anadolu Dağları'nın yükselerek kara haline gelmesi III. Jeolojik Zaman'da gerçekleşmiştir.
  5. Anadolu levhasının epirojenik hareketlerle toptan yükselerek bugünkü yüksek plato ve dağlık görünümünü kazanması I. Jeolojik Zaman'ın sonunda tamamlanmıştır.Answer

Answer

Anadolu levhasının epirojenik hareketlerle toptan yükselerek yüksek plato ve dağlık görünümünü kazanması I. Jeolojik Zaman'da değil, III. Zaman sonu ve IV. Zaman başında gerçekleşmiştir.
Türkiye'nin epirojenik olarak toptan yükselmesi 'genç' bir oluşum özelliğidir. Bu durum III. Jeolojik Zaman'ın (Tersiyer) sonlarında başlamış ve IV. Jeolojik Zaman'ın (Kuvaterner) başında şiddetlenerek devam etmiştir. Anadolu levhasının bugünkü yüksek plato görünümünü kazanması bu genç hareketlerin sonucudur. I. Jeolojik Zaman'da (Paleozoik) ise sadece sınırlı bazı alanlar (masifler) kara halindeydi ve toptan bir yükselme söz konusu değildi.

Step-by-Step Solution

1
Jeolojik zamanlardaki temel olayları sınıflandır.
I. Zaman (Paleozoik): Masifler ve taş kömürü. II. Zaman (Mezozoik): Tortullaşma/Hazırlık. III. Zaman (Tersiyer): Alp Orojenezi, linyit, bor. IV. Zaman (Kuvaterner): Boğazlar, Ege Denizi ve epirojenik yükselme.
Olayların kronolojik sırasını bilmek yanlış eşleştirmeyi bulmayı sağlar.
2
Epirojenez ve yükselme kavramını analiz et.
Türkiye'nin ortalama yükseltisinin 1132 metre olması, arazinin çok yakın bir zamanda (III. sonu/IV. başı) toptan yükseldiğini kanıtlar.
I. Zaman'da Anadolu'nun büyük kısmı su altındaydı, dolayısıyla bu dönemde toptan yükselmiş olması mümkün değildir.
3
Seçeneklerdeki zaman-olay eşleşmelerini kontrol et.
Linyit ve bor için III. zaman, masifler için I. zaman doğrudur; ancak toptan yükselme I. zamanla ilişkilendirilemez.
Hatalı bilginin kronolojik olarak jeolojik zamanlar arasındaki büyük farktan kaynaklandığını belirlemek.

Key Concept

Türkiye'nin Jeolojik Zaman Çizelgesi ve Epirojenez Etkisi

Hints

1
Türkiye'nin 'genç oluşumlu' bir ülke olması, yer şekillerinin büyük oranda III. ve IV. zamanlarda netleştiği anlamına gelir.
2
Epirojenez (toptan yükselme) sonucunda Anadolu bir plato haline gelmiştir. Bu durumun I. Jeolojik Zaman'da (Paleozoik) gerçekleşmesi, arazinin çok eski ve durağan olduğu anlamına gelirdi ki bu Türkiye'nin gerçekleriyle örtüşmez.
3
Hangi maden veya olayın 'Paleozoik' (I. Zaman) dönemine ait olduğunu hatırla: Sadece Masifler ve Taş Kömürü. Bunlar dışındaki 'yükselme' ve 'dağ oluşumu' olayları çok daha sonradır.

Practice More

Türkiye'deki masif arazilerin harita üzerindeki yerlerini ve bu alanların deprem riski ile ilişkisini inceleyebilirsiniz.

Alternative Method

Jeolojik zamanları 'Eski'den 'Yeni'ye doğru (I-II-III-IV) bir tablo yaparak olayları eşleştirme yöntemiyle yanlış olanı hızla tespit edebilirsiniz.
Estimated Time:1m 30s
Rate this question

Topics

Türkiye'nin Jeolojik Oluşumu

More questions from this topic