Examkin

Question

Difficulty: HardII. Göktürk (Kutluk) Devleti

Orhun Yazıtları'nda II.II. Göktürk (KutlukKutluk) Devleti'nin kuruluşu ve meşruiyeti şu sözlerle ifade edilmiştir:

*"Yukarıda Türk Tanrısı, Türk'ün kutsal yeri ve suyu öyle tanzim etmiş... Türk milleti yok olmasın diye, millet olsun diye babam İlteriş Kağan'ı, annem İlbilge Hatun'u göğün tepesinden tutup yukarı kaldırmış olacak."*

Bu metindeki ifadelerden hareketle II.II. Göktürk Devleti'nin yönetim anlayışı ve kuruluş süreciyle ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

  1. A
    Hükümdarlığın meşruiyetinin Tanrısal bir iradeye (Kut) dayandırıldığı
  2. B
    Devletin kuruluş felsefesinin milli kimliği koruma ve milletin bekasını sağlama esasına dayandığı
  3. C
    Siyasi otoritenin oluşumunda kağan ve hatun kavramlarının bir bütün olarak temsil edildiği
  4. D
    Bağımsızlık mücadelesinin toplumsal hafızada manevi bir temellendirme ile meşrulaştırıldığı
  5. Devlet teşkilatlanmasında Çin tarzı merkeziyetçi bürokrasi ve sosyal sınıfların model alındığıAnswer

Answer

Devlet teşkilatlanmasında Çin tarzı bürokrasinin model alındığı söylenemez çünkü Göktürkler Çin esaretine karşı milli bir duruşla kurulmuş ve kendi törelerini ihya etmişlerdir.
Metin analiz edildiğinde Tanrı'nın hükümdarı görevlendirmesi (Kut), İlteriş ve İlbilge Hatun'un birlikte anılması (yönetimde ortak temsil) ve milletin yok olmaması vurgusu (milli beka) net bir şekilde görülmektedir. Ancak metinde veya II.II. Göktürk Devleti'nin kuruluş mantığında Çin tarzı bir bürokrasi veya sınıflı toplum yapısı yer almaz; aksine bu devlet Çin'e karşı bağımsızlık mücadelesiyle (İlteriş'in 'derleyici' rolüyle) kurulmuştur.

Step-by-Step Solution

1
Metindeki özneyi ve fiili analiz etmek
Tanrı'nın İlteriş Kağan ve İlbilge Hatun'u 'kağanlık' için seçtiği görülür.
Bu durum Türk devlet geleneğindeki Kut inancını ve yönetimdeki hatun etkisini doğrular.
2
Metindeki amaç bildiren ifadeyi bulmak
'Türk milleti yok olmasın diye' ifadesi tespit edilir.
Bu, devletin kuruluşunun milli bir beka meselesi olduğunu kanıtlar.
3
Seçenekleri metin ve tarihsel gerçekliklerle kıyaslamak
Çin tarzı bürokrasi modelinin metinde yer almadığı ve Göktürklerin bu modele karşı direndiği saptanır.
II.II. Göktürk Devleti, Çin'in kültürel ve idari baskısına karşı milli kimliği korumak amacıyla kurulmuştur.

Key Concept

İslamiyet Öncesi Türk Devletlerinde Kut İnancı ve Milli Devlet Anlayışı

Hints

1
Yazıtta Tanrı'nın 'tutup yukarı kaldırdığı' kişilerin kimler olduğuna ve bu durumun yetki kaynağına dair ne söylediğine odaklanın.
2
Metindeki 'Türk milleti yok olmasın' vurgusu, devletin hangi temel amaçla kurulduğunu açıklar.
3
II.II. Göktürk Devleti'nin kuruluşunun Çin esaretine bir başkaldırı olduğunu hatırlayın; bu durumda Çin modellerinin benimsenmesi mantıklı mıdır?

Practice More

II.II. Göktürk Devleti döneminde Vezir Tonyukuk'un, yerleşik hayata geçilmesine ve Çin dinlerinin kabul edilmesine neden karşı çıktığını araştırarak milli kimlik koruma politikasını pekiştirebilirsiniz.

Alternative Method

Soruya 'Çin etkisine direnç' perspektifinden bakarak, Göktürklerin milli kimliği korumak için şehirleşme ve Çin tipi idari yapılanmadan kaçındığını (Tonyukuk'un tavsiyeleri gibi) hatırlayarak da çözebilirsiniz.
Estimated Time:2m 0s
Rate this question

Topics

II. Göktürk (Kutluk) Devleti

More questions from this topic