Türkiye'de dış kuvvetler içerisinde yer şekillerini şekillendirmede en büyük paya sahip olan kuvvet akarsulardır. Akarsular, bazı durumlarda daha önce oluşturdukları biriktirme yüzeylerini (eski vadi tabanlarını), deniz seviyesindeki değişmeler veya kara kütlesinin yükselmesi (epirojenez) sonucu yeniden aşındırarak basamaklı bir görünüm oluştururlar. Bu bilgilere göre; hem biriktirme hem de aşındırma süreçlerinin farklı zamanlarda etkili olduğu bu karma yapılı yer şekli aşağıdakilerden hangisidir?
- Seki (Taraça)Answer
- BPeri Bacaları
- CDev Kazanı
- DDelta Ovası
- EKırgıbayır (Badlands)
Answer
Hem aşındırma hem de biriktirme süreçlerinin birlikte etkili olduğu yer şekli Seki (Taraça) olarak adlandırılır.
Doğru cevap olan Seki (Taraça), akarsuyun yatak eğiminin azaldığı dönemde oluşturduğu alüvyon tabanlı vadinin, daha sonra meydana gelen epirojenik yükselme veya deniz seviyesi alçalması nedeniyle yeniden derinlemesine aşındırılmasıyla oluşur. Bu durum, şeklin hem biriktirme hem de aşındırma izlerini aynı anda taşımasına neden olarak onu 'karma yapılı' bir yer şekli yapar.
Step-by-Step Solution
Key Concept
Karma Yapılı Akarsu Şekilleri
Hints
1
Akarsuların hem aşındırma hem de biriktirme yaptığı sadece iki temel şekil vardır: Menderes ve Seki.
2
Soruda bahsedilen 'basamaklı yapı', eski bir ova tabanının akarsu tarafından yeniden kazılmasıyla ortaya çıkar.
3
Bu yer şeklinin oluşumunda iç kuvvetlerden biri olan epirojenezin (kıta oluşumu) dikey yükselme etkisi dolaylı olarak rol oynar.
Practice More
Mendereslerin de karma yapılı olduğunu ancak seki'den farklı olarak dikey yükselmeden ziyade yatak eğimi azalmasına bağlı oluştuğunu hatırlayın.
Alternative Method
Akarsu şekillerini bir tablo yaparak 'Aşındırma', 'Biriktirme' ve 'Karma' başlıkları altında gruplandırmak, bu tarz soruları hızla çözmenizi sağlar.
Estimated Time:45s