Question

Difficulty: HardTürkiye'de Sanayi

Türkiye'de sanayi tesislerinin yer seçiminde hammaddeye yakınlık, ulaşım, enerji ve pazar gibi faktörler belirleyicidir. Bazı sanayi kollarında tesislerin dağılımı, büyük oranda hammadde ithalatına dayalı olarak kıyı kuşaklarında (liman çevrelerinde) şekillenmiştir. Ancak aynı sanayi kolunda yer alan bazı tesisler, yerli hammadde yataklarının bulunduğu iç kesimlerde kurulabilmektedir.

Buna göre;
II. İskenderun ve Karabük'teki demir-çelik fabrikaları,
IIII. Bandırma ve Mazıdağı'ndaki gübre fabrikaları,
IIIIII. Kocaeli ve Batman'daki petrol rafinerileri

eşleştirmelerinden hangileri, 'ithal hammaddeye bağlı kıyı yerleşimi ile yerli hammaddeye bağlı iç kesim yerleşimi' arasındaki farkı aynı sanayi kolu içerisinde doğrudan örneklendirmektedir?

  1. A
    Yalnız II
  2. B
    Yalnız IIII
  3. C
    II ve IIII
  4. IIII ve IIIIIIAnswer
  5. E
    II, IIII ve IIIIII

Answer

Gübre fabrikaları (IIII) ve petrol rafinerileri (IIIIII) eşleştirmeleri, ithal hammaddeye bağlı kıyı yerleşimi ile yerli hammaddeye bağlı iç kesim yerleşimi ikilemini doğru yansıtmaktadır.
Gübre fabrikaları ve petrol rafinerileri eşleştirmesi doğrudur. Çünkü Bandırma gübre fabrikası ithal fosfat ve ulaşım avantajıyla kıyıda, Mazıdağı gübre fabrikası ise yerli fosfat yatakları nedeniyle iç kesimdedir. Benzer şekilde Kocaeli rafinerisi ithal petrol ve pazarlama için kıyıda, Batman rafinerisi ise yerli petrol üretimi nedeniyle iç kesimde kurulmuştur.

Step-by-Step Solution

1
Sanayi tesislerinin kuruluş yeri faktörlerini analiz etme
İskenderun'daki demir-çelik tesisi ulaşım (liman) ve ithalata, Karabük'teki ise enerji kaynağına (taş kömürü) dayalıdır. Karabük'te hammadde (demir cevheri) yoktur; hammadde Sivas-Divriği'den getirilir.
Demir-çelik sanayisinde iç kesim yerleşiminin hammaddeye değil, enerjiye dayalı olduğunu ayırt etmek gerekir.
2
Gübre sanayisindeki dağılımı inceleme
Bandırma'daki gübre fabrikası ithal fosfatın liman üzerinden gelmesi (ulaşım) nedeniyle kurulmuştur. Mazıdağı'ndaki tesis ise bölgedeki yerli fosfat yatakları (hammadde) nedeniyle kurulmuştur.
Bu durum, sorudaki 'ithal kıyı / yerli iç' karşılaştırmasına tam olarak uymaktadır.
3
Petrol rafinerilerinin konumunu değerlendirme
Kocaeli (İpraş) rafinerisi ithal petrolün işlenmesi için liman kıyısında kurulmuştur. Batman rafinerisi ise Türkiye'de petrolün çıkarıldığı yerli yatakların (hammadde) merkezinde yer almaktadır.
Bu durum da sorudaki temel mantıkla (hammadde kaynağı vs. ithalat/ulaşım) örtüşmektedir.

Key Concept

Sanayi Kuruluş Yeri Faktörleri: Hammadde ve Enerji Ayrımı

Hints

1
Sanayi tesislerinin neden liman şehirlerinde veya hammadde kaynaklarının yanında kurulduğunu düşünün.
2
Karabük ve Ereğli'deki demir-çelik fabrikalarının oraya kurulmasının özel bir nedeni vardır: Zonguldak'taki taş kömürü yatakları.
3
Batman'da petrolün çıkarıldığını, Mazıdağı'nda ise fosfatın çıkarıldığını hatırlayın; bu iki yer iç kesimde yer alan hammadde odaklı merkezlerdir.

Practice More

Karabük ve İskenderun demir-çelik fabrikalarının kuruluş yeri faktörlerini karşılaştıran soruları çözerek enerji vs. ulaşım farkını pekiştirebilirsiniz.
Estimated Time:1m 30s
Rate this question