Türkiye'de rüzgârların yer şekillerini biçimlendirme kapasitesi; iklimsel kuraklık, bitki örtüsünün cılızlığı, yüzeydeki malzemenin boyutu ve litolojik direnç gibi faktörlerin karmaşık etkileşimiyle belirlenir.
Buna göre, Türkiye'deki rüzgâr şekilleri ve bu şekilleri oluşturan jeomorfolojik süreçler ile ilgili aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi coğrafi açıdan yanlıştır?
- Peri bacalarının karakteristik kulemsi yapısının ortaya çıkmasında rüzgârlar, volkanik tüflerin parçalanmasında akarsu ve sel sularından daha etkili ve birincil bir aşındırma ajanı olduğu için bu yer şekilleri rüzgâr aşınım formları içerisinde sınıflandırılır.Answer
- BKonya-Karapınar çevresinde aktif kumul hareketliliğinin ve barkan benzeri oluşumların yerel düzeyde görülmesi, bölgenin Türkiye'nin en az yağış alan yerlerinden biri olması ve doğal bitki örtüsünün tahribatıyla yüzeyin rüzgâra açık hale gelmesiyle açıklanır.
- CRüzgârın savurduğu kum ve toz partiküllerinin kayaların alt kısımlarına daha fazla çarparak buraları daha hızlı oymasıyla oluşan mantarkaya (şeytan masası) oluşumları, rüzgârın doğrudan aşındırma (korozyon) faaliyetinin tipik bir sonucudur.
- DTürkiye'de rüzgârların yer şekillendirici etkisinin iç bölgelerde kıyı kesimlerine göre daha baskın olması, mutlak konumun (enlem) etkisinden ziyade deniz etkisine kapalı olma ve yüksek dağlarla çevrili olma gibi özel konum şartlarına bağlıdır.
- ETafoni adı verilen ve kayaların yüzeyindeki kuş yuvası benzeri oyukları ifade eden yapıların oluşumunda; rüzgârın mekanik aşındırmasının yanı sıra, kayacın mineralojik yapısındaki seçici çözünme ve fiziksel ufalanma süreçleri de hazırlayıcı rol oynar.
Answer
Peri bacalarının oluşumunda rüzgârın baskın/birincil ajan olduğunu iddia eden ifade yanlıştır; çünkü bu şekillerde temel dış kuvvet akarsu ve sel sularıdır.
Peri bacalarının oluşumunda temel ve birincil etken akarsu ve sel sularıdır. Rüzgâr bu süreçte sadece ikincil, yardımcı bir kuvvet olarak rol oynar. Bu nedenle peri bacaları rüzgâr aşınım şekilleri arasında değil, akarsu aşınım şekilleri başlığı altında incelenir. İfadedeki 'birincil aşındırma ajanı' ve 'rüzgâr aşınım formları içerisinde sınıflandırılır' kısımları bilimsel olarak hatalıdır.
Step-by-Step Solution
Key Concept
Rüzgârın Türkiye'deki yer şekillendirme süreci ve dış kuvvetler arası hiyerarşi.