Examkin

Question

Difficulty: HardBâb-ı Âli Baskını

1913 yılında İttihat ve Terakki Cemiyeti tarafından gerçekleştirilen Bâb-ı Âli Baskını, Osmanlı siyasi tarihinde modern anlamda ilk "hükümet darbesi" olarak nitelendirilir. Bu olayda ordu içerisindeki bir grup subay, Kâmil Paşa hükümetinin Balkan Savaşları'ndaki başarısızlığını ve Edirne'nin teslim edileceği şayiasını gerekçe göstererek hükümet merkezini basmış ve sadrazamı istifaya zorlamıştır.

Buna göre, Bâb-ı Âli Baskını'nın Osmanlı siyasal sisteminde yarattığı yapısal değişim ve demokratik süreçlere etkisiyle ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

  1. Yürütme organının belirlenmesinde parlamenter denetim ve anayasal prosedürlerin yerini, askeri ve siyasi baskı yoluyla kurulan fiili bir vesayetin almasıAnswer
  2. B
    1908 Devrimi ile kurulan Meşrutiyet rejiminin fiilen ve hukuken sona erdirilerek, Kanun-i Esasi'nin askıya alınması ve mutlak monarşiye geri dönülmesi
  3. C
    Padişahın hükümet üzerindeki azletme yetkisinin anayasal güvence altına alınarak, sivil bürokrasinin ordu üzerindeki denetiminin ilk kez kesinleşmesi
  4. D
    Osmanlıcılık fikir akımının başarısız olduğunun resmen kabul edilerek, Türkçülüğün devletin tek yasal ideolojisi olarak anayasaya dercedilmesi
  5. E
    Londra Konferansı'nda alınan kararlar uyarınca Edirne'nin Bulgaristan'a bırakılmasının, sivil bir kabine yerine askeri bir heyet tarafından onaylanması

Answer

Yürütme organının belirlenmesinde parlamenter denetim ve anayasal prosedürlerin yerini fiili bir vesayetin alması
Bâb-ı Âli Baskını, parlamenter bir sistemde olması gereken 'meclis güvenoyu' ve 'anayasal prosedür' mekanizmalarını devre dışı bırakmıştır. Hükümetin (Kâmil Paşa kabinesi) silahlı bir baskınla istifaya zorlanıp yerine cemiyetin istediği bir ismin (Mahmut Şevket Paşa) getirilmesi, yürütme gücünün demokratik yollarla değil, fiili güç kullanımıyla (vesayetle) şekillendiğini kanıtlar.

Step-by-Step Solution

1
Olayın niteliğini analiz etme
Bâb-ı Âli Baskını bir 'hükümet darbesi'dir (coup d'état), bir 'rejim darbesi' değildir.
Olay sonucunda sadece hükümet kabinesi değişmiş, Meşrutiyet ve Kanun-i Esasi (Anayasa) kağıt üzerinde varlığını korumuştur.
2
Anayasal prosedürleri değerlendirme
Normal şartlarda hükümetler padişah tarafından atanır ve Meclis-i Mebusan'dan güvenoyu alır; ancak burada silah zoruyla bir istifa ve atama söz konusudur.
Bu durum, parlamenter sistemin temel taşı olan 'milli irade' ve 'meclis denetimi' ilkelerinin baypas edildiğini gösterir.
3
Sonuçları sentezleme
İttihat ve Terakki Cemiyeti, bu olayla devlet yönetiminde tek söz sahibi güç haline gelmiş ve fiili bir tek parti hegemonyası kurmuştur.
Yürütme gücü, demokratik mekanizmalar yerine baskı ve ordu desteğiyle kontrol edilmeye başlanmıştır.

Key Concept

Hükümet Darbesi (Coup d'état) vs. Rejim Değişikliği

Hints

1
Bâb-ı Âli, Osmanlı Devleti'nde 'Sadrazamlık Makamı' yani hükümet merkezidir; saray (padişah) değildir.
2
Bu olayın sonucunda padişah değişmemiş, rejim (Meşrutiyet) değişmemiş; sadece Sadrazam ve bakanlar değişmiştir.
3
Demokratik bir sistemde hükümetler nasıl değişir? Seçimle veya meclis kararıyla. Bâb-ı Âli'de ise bu değişim silah zoruyla olmuştur.

Practice More

Bâb-ı Âli Baskını ile 31 Mart Vakası'nı karşılaştırarak; birinin hükümeti, diğerinin ise rejimi (hedef olarak) odağına aldığını inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:1m 40s
Rate this question

Topics

Bâb-ı Âli Baskını

More questions from this topic