Examkin

Question

Difficulty: Very hardTürkiye'de Kentsel Yerleşmeler ve Şehirlerin Fonksiyonları

Türkiye'de kentsel hiyerarşi ve şehirlerin etki alanları belirlenirken "Merkezi Yerler Teorisi" (Central Place Theory) ilkeleri doğrultusunda; bir şehrin çevresindeki yerleşmelere sunduğu hizmetlerin uzmanlık düzeyi, kapsayıcılığı ve bu hizmetlere olan fonksiyonel bağımlılık dikkate alınır. Bazı kentsel merkezler, sanayi üretimi bakımından çok gelişmemiş olsalar dahi, bulundukları bölgenin fiziki ve ekonomik şartları gereği; eğitim, sağlık, adli ve askeri yönetim gibi "merkezi hizmet fonksiyonları" bakımından üst düzey bir odak noktası haline gelmiştir.

Buna göre, aşağıda verilen şehirlerden hangisi, bulunduğu coğrafi bölümün kentsel kademelenmesinde üst düzey bir "bölgesel hizmet merkezi" rolü üstlenmiş olmasına rağmen, sanayi fonksiyonunun kentsel gelişimindeki payı diğerlerine göre en düşüktür?

  1. ErzurumAnswer
  2. B
    Gaziantep
  3. C
    Samsun
  4. D
    Kocaeli
  5. E
    Kayseri

Answer

Erzurum, sanayi gelişimi kısıtlı olmasına rağmen idari ve sosyal hizmet fonksiyonları bakımından en geniş bölgesel etki alanına sahip merkezdir.
Doğru yanıt olan merkez, Türkiye'nin kentsel coğrafyasında sanayinin GSYH içindeki payı en düşük olan ancak bölgesel ölçekte sunduğu kamu hizmeti kapasitesi bakımından hiyerarşinin en üstünde yer alan Erzurum'dur. Erzurum; Erzurum, Ağrı, Kars, Ardahan, Iğdır ve Erzincan illerini kapsayan bir hizmet havzasının merkezidir ve bu bölge için hayati önemdeki adli, askeri ve sağlık birimlerini bünyesinde barındırır.

Step-by-Step Solution

1
Kentsel kademelenme ve fonksiyonel etki alanı ilişkisini analiz etme
Bir şehrin bölgesel merkez olması için sanayi şart değildir; üst düzey kamu hizmetleri (yargı, ordu, sağlık, eğitim) de hiyerarşiyi belirleyebilir.
Hizmet sektörünün (üçüncül faaliyetler) yoğunluğu, şehrin çevresi üzerindeki otoritesini ve hinterland genişliğini belirler.
2
Seçeneklerdeki şehirlerin sanayi-hizmet dengesini karşılaştırma
Gaziantep, Kayseri ve Kocaeli'de sanayi payı çok yüksektir. Samsun'da sanayi ve ticaret dengelidir. Erzurum'da ise sanayi payı düşüktür.
Coğrafi özellikler ve hammaddeye yakınlık gibi faktörler sanayi gelişimini etkilerken; Erzurum gibi şehirler idari planlama ile merkezileştirilmiştir.
3
Erzurum'un bölgesel konumunu değerlendirme
Erzurum; Atatürk Üniversitesi, 9. Kolordu Komutanlığı ve Bölge Eğitim Araştırma Hastanesi gibi birimlerle çevresindeki illerin yegane hizmet durağıdır.
Özellikle Kuzeydoğu Anadolu gibi ulaşımın zor olduğu geniş coğrafyalarda, tek bir merkezde hizmetlerin toplanması o şehri sanayi olmasa da üst kademeye taşır.

Key Concept

Şehirlerin hiyerarşisinde 'Fonksiyonel Çeşitlilik' ve 'Hizmet Menzili' kavramları

Hints

1
Şehrin sanayileşmiş olup olmadığına değil, çevresindeki 4-5 ili sağlık ve eğitim gibi alanlarda kendine bağlayıp bağlamadığına bakın.
2
Özellikle kış aylarında Ağrı veya Kars'taki hastaların en donanımlı sağlık hizmeti için hangi ile sevk edildiğini düşünün.
3
Erzurum, Türkiye'de sanayi yatırımlarının en kısıtlı olduğu ancak bölge idare mahkemesi ve ordu karargahı gibi kritik idari birimlere ev sahipliği yapan nadir büyükşehirlerden biridir.

Practice More

Türkiye'de 'Metropoliten Şehir' ve 'Bölgesel Merkez' arasındaki farkı, Ankara (idari merkez) ve İstanbul (ticari merkez) üzerinden analiz ederek pekiştirebilirsiniz.

Alternative Method

Şehirlerin ekonomik faaliyet kollarını karşılaştırırken; ikincil faaliyetler (sanayi) ile üçüncül faaliyetler (hizmet) arasındaki orana bakın. Erzurum'da üçüncül sektör (kamu hizmetleri) payı, ikincil sektöre göre Türkiye ortalamasının çok üzerindedir.
Estimated Time:2m 0s
Rate this question

Topics

Türkiye'de Kentsel Yerleşmeler ve Şehirlerin Fonksiyonları

More questions from this topic