Bir uyuşmazlığın çözümü sırasında mahkeme, uyuşmazlıkta uygulanacak olan bir kanun hükmünün Anayasa'ya aykırılığı iddiasıyla Anayasa Mahkemesine başvurmuştur. Anayasa Mahkemesi yaptığı inceleme sonucunda, itiraz konusu hükmün o uyuşmazlıkta 'uygulanacak norm' niteliğinde olmadığı gerekçesiyle istemi usulden reddetmiş ve bu karar Resmî Gazete'de yayımlanmıştır. Bu olaydan üç yıl sonra, başka bir mahkeme aynı kanun hükmünün kendi baktığı davada 'uygulanacak norm' olduğunu tespit ederek yeniden Anayasa'ya aykırılık iddiasıyla Anayasa Mahkemesine başvurmuştur.
1982 Anayasası hükümleri uyarınca, bu ikinci başvuru ve Anayasa Mahkemesinin inceleme süreci ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
- Anayasa Mahkemesinin ilk kararı 'işin esasına girilerek' verilmiş bir ret kararı niteliği taşımadığından, 10 yıllık başvuru yasağı söz konusu olmaz ve Mahkeme yeni başvuruyu esastan incelemeye alır.Answer
- BAnayasa Mahkemesi kararlarının kesinliği ve bağlayıcılığı ilkesi uyarınca, bir kanun hükmü hakkında verilen herhangi bir ret kararı Resmî Gazete’de yayımlandığı andan itibaren 10 yıl boyunca tüm mahkemeler için itiraz yasağı doğurur.
- CSomut norm denetimi sürecinde bir mahkemenin yaptığı başvuru usulden reddedildiğinde, 10 yıllık yasak süresi sadece ilk başvuruyu yapan o mahkeme ve o dava dosyası için geçerli olur; diğer mahkemeler için süre işlemez.
- DAnayasa Mahkemesi, ilk kararında hükmün uygulanacak norm olmadığını saptadığından, bu hüküm hakkında yapılacak tüm sonraki başvuruları 'kesin hüküm' nedeniyle incelemeksizin reddetmekle yükümlüdür.
- Eİlk kararın üzerinden 10 yıl geçmediği için Mahkeme dosyayı geri çevirir; ancak yerel mahkeme 'ciddi aykırılık' iddiasını yenilerse AYM sadece şekil yönünden sınırlı bir inceleme yapabilir.
Answer
Anayasa Mahkemesinin ilk kararı işin esasına girilerek verilmiş bir ret kararı niteliği taşımadığından, 10 yıllık başvuru yasağı söz konusu olmaz ve Mahkeme yeni başvuruyu esastan incelemeye alır.
Anayasa'nın 152. maddesine göre, somut norm denetimi (itiraz yolu) sonucunda Anayasa Mahkemesi'nin verdiği bir ret kararının aynı hüküm için 10 yıl boyunca yeni bir başvuru yapılmasını engellemesi için bu kararın 'işin esasına girilerek' verilmiş olması gerekir. Soruda belirtilen 'uygulanacak norm niteliğinde olmadığı' gerekçesiyle verilen ret, teknik olarak bir usul reddidir ve Mahkeme hükmün içeriğini Anayasa'ya uygunluk açısından henüz denetlememiştir. Bu nedenle 10 yıllık yasak başlamaz ve ikinci mahkemenin başvurusu üzerine AYM esastan inceleme yapabilir.
Step-by-Step Solution
Key Concept
Somut Norm Denetiminde 10 Yıllık Başvuru Yasağı ve 'İşin Esasına Girme' Şartı
Hints
1
Anayasa Mahkemesi'nin 'itiraz yolu'ndaki 10 yıllık yasağı hangi durumlarda başlar?
2
Anayasa metnindeki 'işin esasına girilerek verilen red kararı' ifadesine dikkat edin. Uygulanacak norm yokluğu nedeniyle ret, esastan bir ret midir?
3
Eğer bir başvuru 'mahkeme yetkisiz' veya 'hüküm bu davada uygulanmayacak' diye reddedilmişse, AYM o kanun maddesinin Anayasa'ya uygun olup olmadığını henüz tartışmamış demektir. Bu durumda 10 yıl beklenmesine gerek yoktur.
Practice More
İtiraz yolu ile iptal davası (soyut norm denetimi) arasındaki başvuru süreleri ve 10 yıl yasağının farklarını karşılaştırın.
Estimated Time:1m 30s