Question

Difficulty: MediumTürk-İslam Devletlerinde Toprak Sistemi ve Ekonomi

Türk-İslam devletlerinde devletin bekasını sağlamak adına merkezî otoritenin taşradaki ve merkezdeki sivil ve mali işleyişi kontrol altında tutması esas alınmıştır. Bu doğrultuda, askerî işler dışındaki tüm kurumların mali ve idari denetimini yapmak, yolsuzlukları önlemek ve devlet kurumlarının işleyişini teftiş etmek amacıyla oluşturulan divan aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A
    Divan-ı İstifa
  2. Divan-ı İşrafAnswer
  3. C
    Divan-ı Arz
  4. D
    Divan-ı İnşa
  5. E
    Divan-ı Mezalim

Answer

Askeri işler dışındaki mali ve idari denetimi yapan kurum Divan-ı İşraf'tır.
Divan-ı İşraf, Türk-İslam devletlerinde (özellikle Büyük Selçuklularda) askerî işler hariç olmak üzere, devletin tüm mali ve idari kurumlarını denetleyen teftiş organıdır. Bu divanın başında bulunan görevliye 'Müşrif' denir. Görevi, yolsuzlukları önlemek ve devletin merkezi otoritesini korumaktır.

Step-by-Step Solution

1
Soruda belirtilen 'denetim', 'teftiş' ve 'mali/idari kontrol' kavramlarına odaklanın.
Bu görevlerin doğrudan 'teftiş' (audit) mekanizması ile ilgili olduğu belirlenir.
Türk-İslam devletlerinde yönetimin kontrolünü sağlamak için özelleşmiş bir denetim birimi bulunur.
2
Büyük Selçuklu ve diğer Türk-İslam devletlerindeki alt divanların işlevlerini karşılaştırın.
İstifa (Maliye), İşraf (Denetim), Arz (Ordu), İnşa (Yazışma) ayrımı yapılır.
Her divanın başında farklı bir görevli bulunur ve sorumluluk alanları keskindir.
3
Askeri işler hariç tutularak yapılan genel denetimin başında kimin olduğunu belirleyin.
Divan-ı İşraf'ın başında bulunan 'Müşrif'in bu görevden sorumlu olduğu saptanır.
Divan-ı İşraf, devletin sivil ve mali mekanizmasını teftiş eden ana organdır.

Key Concept

Türk-İslam Devletlerinde Divan Teşkilatı ve Denetim Mekanizması

Hints

1
Bu kurumun başındaki görevliye 'Müşrif' adı verilmektedir.
2
Görevi 'teftiş' yapmaktır; ancak askeri kurumlar bu divanın denetim alanı dışındadır.
3
Kelime anlamı 'denetleme, gözetleme' olan 'İşraf' kökünden gelir.

Practice More

İkta topraklarının dağıtımından sorumlu olan 'Pervaneci' makamının Anadolu Selçuklu Devleti'ndeki yerini inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:50s
Rate this question