Bir ziraat mühendisi, Türkiye'nin farklı yörelerinde tarımsal faaliyetlerin iklimle ilişkisini araştırmaktadır. Yaptığı saha çalışmasında, karakteristik bir Akdeniz iklimi bitkisi olan zeytin ağaçlarının Ege Bölgesi'nde kıyıdan itibaren yaklaşık 200 kilometre iç kısımlara kadar (örneğin Denizli çevresine) kolayca yetişebildiğini gözlemlemiştir. Ancak aynı bitkinin Akdeniz Bölgesi'nde kıyı şeridinden sadece 20-30 kilometre içerilere kadar tutunabildiğini, daha iç kısımlarda ise yetişemediğini tespit etmiştir.
Zeytin tarım alanlarının iç kesimlere sokulma mesafesindeki bu belirgin farklılık, Türkiye'nin iklimini etkileyen aşağıdaki faktörlerden hangisinin doğrudan bir sonucudur?
- AKıyı bölgelerinin Ekvator'a olan mutlak konum değerlerinin farklı olması
- Dağ sıralarının kıyı çizgisine göre uzanış doğrultularının farklılık göstermesiAnswer
- Cİç kesimlere doğru gidildikçe deniz seviyesinden yüksekliğin kademeli olarak artması
- DAkdeniz kıyılarında egemen olan yerel rüzgârların genellikle karadan denize doğru esmesi
Answer
Zeytin bitkisinin iç kesimlere kadar girebilmesindeki temel farkı yaratan etken, dağ sıralarının kıyı çizgisine göre uzanış doğrultularının farklılık göstermesidir.
Doğru seçenek, dağ sıralarının uzanış yönünü belirten ifadedir. Türkiye'nin yeryüzü şekilleri incelendiğinde, Ege Bölgesi'nde dağlar deniz kıyısına dik (doğu-batı doğrultusunda) uzanırken aralarında derin graben ovaları bulunur. Denizden gelen nemli ve ılıman hava bu ovalar boyunca yüzlerce kilometre içeriye girebilir ve zeytin gibi hassas bitkilerin iç kısımlarda yetişmesine olanak tanır. Buna karşın Akdeniz Bölgesi'nde Toros Dağları kıyıya paralel bir duvar gibi yükselir; denizel hava kütlesi bu devasa engeli aşıp iç kesimlere geçemediği için zeytin tarımı sadece dar bir kıyı şeridine sıkışır.
Step-by-Step Solution
Key Concept
Dağların Uzanış Yönünün (Özel Konum) İklime Etkisi
Hints
1
Ege ve Akdeniz bölgelerinin fiziki haritalarındaki dağların denize göre nasıl çizildiğini gözünüzde canlandırın.
2
Akdeniz'de Toros Dağları sahil boyunca aşılmaz bir duvar gibi uzanırken, Ege'de dağlar denize dik uzanarak aralarında derin koridorlar (vadiler) oluşturur.
3
Denizden gelen ılıman havanın önünde yüksek bir engel yoksa kara içlerine ilerleyebilir. Bu doğal engellerin pozisyonu (kıyıya dik veya paralel olması) iklimin yayılış alanını doğrudan belirler.
Practice More
Karadeniz Bölgesi'nde dağların denize paralel uzanmasının yağış miktarı ve bitki örtüsü üzerindeki etkilerini inceleyen bir soru çözerek bu konuyu pekiştirebilirsiniz.
Alternative Method
Farklı bölgelerin fiziki haritaları ile tarım ürünleri haritalarını üst üste koyup (çakıştırarak) incelemek. Kahverengi alanların (dağların) bir hat oluşturduğu yerlerde iklimin aniden değiştiğini görmek, coğrafi analizi kolaylaştırır.
Estimated Time:1m 15s