Question

Difficulty: MediumII. Göktürk (Kutluk) Devleti

Türk hitabet sanatının ilk örneği kabul edilen Orhun Yazıtları'nda; kağanın halkına hesap vermesi, devletin sosyal devlet anlayışıyla yönetilmesi ve Çin siyasetine karşı uyanık olunması gibi konular işlenmiştir. Bu yazıtlarda metinlerin taşlara hakkedilmesi (kazınması) ve edebi bir dille düzenlenmesi bir devlet geleneği olarak uygulanmıştır. Buna göre; Kül Tigin ve Bilge Kağan adına dikilen anıtları bizzat kaleme alarak Türk tarihinin bilinen ilk müellifi (yazarı) kabul edilen kişi aşağıdakilerden hangisidir?

  1. Yolluğ TiginAnswer
  2. B
    Vezir Tonyukuk
  3. C
    Mokan Kağan
  4. D
    Bögü Kağan
  5. E
    Moyen-Çur

Answer

Türk tarihinin ilk müellifi ve edebiyatçısı kabul edilen kişi Yolluğ Tigin'dir.
Doğru cevap olan Yolluğ Tigin, II. Göktürk Devleti hükümdarı Bilge Kağan'ın yeğenidir ve amcası Bilge Kağan ile babası Kül Tigin adına dikilen anıtların metinlerini düzenleyip taşa kazıyan kişidir. Bu başarısı nedeniyle Türk tarihinin ilk yazarı olarak kabul edilir.

Step-by-Step Solution

1
Orhun Yazıtları'nın kimler adına dikildiğini belirle.
Yazıtlar Bilge Kağan, Kül Tigin ve Vezir Tonyukuk adına dikilmiştir.
Soruda bahsedilen anıtların sahiplerini belirlemek yazarın kim olduğunu bulmak için ön koşuldur.
2
Yazıtların metinlerini kimin oluşturduğunu ve taşa kazıdığını analiz et.
Kül Tigin ve Bilge Kağan yazıtlarının son kısmında 'Bu yazıtı ben, Yolluğ Tigin yazdım' ifadesi yer alır.
Edebi metnin kime ait olduğunun tespiti için birincil kaynak bilgisi kullanılır.
3
Yolluğ Tigin'in tarihsel sıfatını tanımla.
Bilinen ilk Türk yazarı (müellifi) sıfatını kazanmıştır.
Yazılı belgeler üzerindeki ismi, onu tarihimizin kayıtlı ilk edebiyatçısı yapar.

Key Concept

Türk Tarihinin İlk Yazarı (Müellifi)

Hints

1
Yazıtların üzerindeki ifadelerin çoğu Bilge Kağan'ın ağzından dökülse de bunları taşa kazıyan kişi bir başkasıdır.
2
Bu kişi Bilge Kağan'ın akrabasıdır (yeğenidir) ve Türk edebiyatının ilk müellifi sayılır.
3
Kül Tigin ve Bilge Kağan yazıtlarının sonunda metni bizzat düzenlediğini ifade eden ve ismini belirten 'Tigin' unvanlı şahsiyettir.

Practice More

Tonyukuk Yazıtı ile Bilge Kağan/Kül Tigin yazıtları arasındaki üslup ve yazar farklarını incelemek bu konuyu pekiştirmenize yardımcı olacaktır.

Alternative Method

Orhun Yazıtları'nın '3 büyük' isminden (Bilge, Kül Tigin, Tonyukuk) hangisinin bir 'yazar' gibi metni kurguladığını hatırlamak, seçeneklerdeki hükümdarları elemenizi sağlar.
Estimated Time:50s
Rate this question