Examkin

Question

Difficulty: HardTürk-İslam Devletlerinde Hukuk ve Ordu

Türk-İslam devletlerinde (Büyük Selçuklu, Gazneli) adalet mekanizması şer’i ve örfi yargı olarak iki temel sütuna dayanırken, ordunun yargı işlerini yürütmek üzere özel bir askeri hukuk alanı da oluşturulmuştur. Bu sistem içerisinde yer alan ve ordu mensuplarının davalarına bakmakla görevli olan 'Kadıasker' (Kazasker) makamı ile ilgili aşağıdaki bilgilerden hangisi söylenemez?

  1. A
    Temel görevi, ordu içerisindeki disiplin suçlarını ve askerlerin kendi aralarındaki hukuki ihtilafları karara bağlamaktır.
  2. B
    Karahanlılar ve Gazneliler gibi ilk Müslüman Türk devletlerinde 'Kadı-yı Leşker' unvanıyla bu kurumun temelleri atılmıştır.
  3. Sivil bir vatandaş ile bir askerin davalık olması durumunda, sivil kadının yetkisini devralarak davayı askeri mahkemede sonuçlandırır.Answer
  4. D
    Hükümdar tarafından atanan yüksek rütbeli bir görevli olup, ordunun adli özerkliğini koruma işlevine sahiptir.
  5. E
    Sefer sırasında ordunun disiplinini sağlamak ve askerin sivil halka zarar vermesini önleyici hukuki tedbirleri denetlemekle yükümlüdür.

Answer

Sivil bir vatandaş ile bir askerin davalık olması durumunda, sivil kadının yetkisini devralarak davayı askeri mahkemede sonuçlandırması ifadesi yanlıştır.
Türk-İslam hukuk sisteminde Kadıasker (veya Kazasker), yetkileri sadece askeri sınıf (seyfiye) ile sınırlı olan bir makamdır. Sistemin temel amacı adaleti yaymak olduğu için, askerin sivil halk üzerindeki olası baskısını önlemek adına sivil vatandaşlarla olan uyuşmazlıklarda sivil kadılar (veya üst mahkeme olarak Divan-ı Mezalim) yetkilendirilmiştir. Dolayısıyla askeri mahkemenin sivil kadının yetkisini devralması söz konusu değildir.

Step-by-Step Solution

1
Kadıasker makamının temel yetki alanını belirle.
Kadıasker (Kadı-yı Leşker), sadece askeri sınıfın (ordu mensuplarının) kendi içindeki davalarına bakmakla yükümlüdür.
Türk-İslam devletlerinde yargı yetkisi sınıflara ve hukuk türlerine (şer'i/örfi) göre ayrılmıştır.
2
Sivil-Asker uyuşmazlıklarındaki hukuki prosedürü analiz et.
Sivil bir vatandaşın haklarını korumak amacıyla, askerin sivil halkla olan uyuşmazlıkları sivil kadıların (şer'i yargı) veya en üst makam olan Divan-ı Mezalim'in yetki alanına girer.
Askeri mahkemelerin sivil halk üzerinde yetki sahibi olması, idari suistimallere ve halkın mağduriyetine yol açabileceği için bu yetki kısıtlanmıştır.
3
Diğer seçeneklerin doğruluğunu teyit et.
Kadı-yı Leşker tabiri Karahanlılarda mevcuttur. Disiplin ve adalet ordunun temelidir. Atamalar merkezi otoritece yapılır.
Bu bilgiler Türk-İslam devletleri teşkilat yapısıyla uyumludur.

Key Concept

Türk-İslam devletlerinde askeri yargının (Kadıasker) yetki sınırları ve sivil yargıdan ayrımı.

Hints

1
Bir hukuk sisteminde 'askeri mahkeme' ile 'sivil mahkeme' arasındaki en kritik ayrım, davanın taraflarının kimler olduğudur.

Practice More

Divan-ı Mezalim'in hangi durumlarda hem şer'i hem örfi hukukun üstüne çıkabildiğini araştırarak sistemin hiyerarşisini pekiştirebilirsiniz.
Estimated Time:1m 30s
Rate this question

Topics

Türk-İslam Devletlerinde Hukuk ve Ordu

More questions from this topic