Examkin

Question

Difficulty: HardRüzgar Şekilleri

Türkiye'de rüzgarların yer şekilleri üzerindeki etkisi 'ikincil dereceden' bir dış kuvvet olarak kabul edilse de bazı yörelerde rüzgarın aşındırma ve biriktirme faaliyetleri oldukça belirgindir. Bu durum, bölgenin iklimsel özellikleri ve yüzey koşullarıyla doğrudan ilişkilidir.

Buna göre, Türkiye'de rüzgarların şekillendirici etkisi ve coğrafi dağılışı ile ilgili aşağıda verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?

  1. A
    Konya-Karapınar çevresinde barkan ve kumullara rastlanması, bölgedeki fiziksel çözünmenin şiddeti ve bitki örtüsünün cılızlığı ile açıklanır.
  2. B
    Güneydoğu Anadolu'da rüzgarların taşıyarak biriktirdiği lös toprakları, mineral içeriği bakımından zengin olduğu için tarımsal verimliliği olumlu yönde etkiler.
  3. C
    Rüzgarın aşındırma gücü, toprağın nemsiz olduğu kurak alanlarda fazladır; çünkü nemli topraklarda su molekülleri taneciklerin birbirine tutunmasını (kohezyon) sağlayarak taşınmayı zorlaştırır.
  4. Karadeniz Bölgesi kıyılarında rüzgarın yer şekilleri üzerindeki etkisinin yok denecek kadar az olması, bu kıyılarda rüzgar hızının materyal taşıyacak seviyeye ulaşamaması ile doğrudan ilgilidir.Answer
  5. E
    Mantar kaya ve tafoni gibi rüzgar aşınım şekillerinin İç Anadolu'da görülmesi, bölgedeki kurak iklim şartlarının ve bitki örtüsü eksikliğinin ortak bir sonucudur.

Answer

Karadeniz kıyılarında rüzgar etkisinin az olmasının nedeni rüzgar hızı değil, yüksek nem ve gür bitki örtüsüdür.
Karadeniz Bölgesi kıyılarında rüzgarın şekillendirici etkisinin az olmasının temel sebebi, rüzgar hızının düşük olması değil; bölgenin her mevsim yağışlı (nemli) olması ve çok gür bir bitki örtüsüne sahip olmasıdır. Nemli toprak tanecikleri birbirine tutunur ve rüzgar tarafından kolayca taşınamaz; ayrıca gür bitki örtüsü rüzgarın hızını keserek zemini korur.

Step-by-Step Solution

1
Rüzgarın şekillendirici etkisini artıran faktörleri analiz etme
Rüzgar; kuraklık, bitki örtüsü zayıflığı, fiziksel ufalanma ve gevşek malzeme olan yerlerde etkilidir.
Rüzgarın materyali sökebilmesi için zeminin kuru ve korunmasız olması gerekir.
2
Bölgelerin karakteristik özelliklerini değerlendirme
İç Anadolu ve Güneydoğu Anadolu kurak olduğu için rüzgar şekilleri yaygındır; Karadeniz ise nemli ve ormanlık olduğu için rüzgar etkisizdir.
Bitki kökleri toprağı tutar, nem ise tanecikleri birbirine bağlar.
3
Rüzgar hızı ve şekillendirme gücü arasındaki farkı ayırt etme
Rüzgar hızı Karadeniz'de de yüksek olabilir ancak yüzey şartları (nem/bitki) bu enerjinin yer şekli oluşturmasını engeller.
D seçeneğindeki 'rüzgar hızının yetersizliği' ifadesi bilimsel olarak hatalı bir genellemedir.

Key Concept

Rüzgarın şekillendirici etkisi sadece rüzgarın hızıyla değil, ortamın nem ve bitki örtüsü şartlarıyla ters orantılıdır.

Hints

1
Rüzgarın bir yeri şekillendirebilmesi için önünde engel olmaması (bitki örtüsü) ve zeminin kuru olması gerekir.
2
Karadeniz kıyılarında rüzgar hızının az olduğunu söylemek doğru mudur? Fırtınaları düşünün.
3
Bir bölgede rüzgar şekillerinin oluşmamasının ana nedeni rüzgarın esmemesi değil, zeminin rüzgara karşı dirençli (nemli ve bitkili) olmasıdır.

Practice More

Rüzgar aşınım şekillerini (Mantar kaya, Tafoni, Yardang, Hamada) ve birikim şekillerini (Barkan, Lös, Kumul) gruplandırarak çalışmanız bu konudaki netlerinizi artıracaktır.
Estimated Time:1m 30s
Rate this question

Topics

Rüzgar Şekilleri

More questions from this topic