Atmosferdeki nemlilik kavramları, sıcaklık koşullarındaki değişimlerden doğrudan etkilenir. Bir hava kütlesinin sıcaklığı ile taşıyabileceği en fazla nem miktarı (maksimum nem) arasında doğru orantı bulunurken; sıcaklık ile havanın neme doyma oranı (bağıl nem) arasında ters orantı vardır.
Buna göre, dışarıdan ek bir su buharı girişi olmayan (mutlak nemi sabit kabul edilen) bir hava kütlesinin yükselerek sıcaklığının belirgin şekilde düşmesi durumunda, bu hava kütlesinde aşağıdaki değişimlerden hangisinin yaşanması beklenir?
- Maksimum nem kapasitesi azalır, bağıl nem oranı artar.Answer
- BMaksimum nem kapasitesi artar, bağıl nem oranı azalır.
- CMutlak nem miktarı artar, bağıl nem oranı sabit kalır.
- DBağıl nem oranı azalır, maksimum nem kapasitesi değişmez.
- EHem maksimum nem kapasitesi hem de bağıl nem oranı azalır.
Answer
Soğuyan havanın nem taşıma kapasitesi (maksimum nem) düşerken, içindeki nemin kapasiteye oranı (bağıl nem) yükselir.
Meteorolojinin temel kuralına göre, ısınan hava genleşerek daha fazla su buharı depolama alanı (maksimum nem) oluşturur; soğuyan hava ise büzüşerek bu alanı daraltır. Sorumuzda hava kütlesinin sıcaklığı düştüğü için maksimum nem kapasitesi kesinlikle azalır. İçindeki mevcut su buharı miktarı (mutlak nem) dışarıdan ekleme olmadığı için aynı kaldığından, daralan bu kapasite içinde suyun kapladığı yüzde (bağıl nem) giderek artar ve hava doyma noktasına (%100 bağıl neme) yaklaşır. Yağışların (orografik, cephe vb.) temel oluşum mantığı da bu soğuma ve bağıl nemin artması prensibine dayanır.
Step-by-Step Solution
Key Concept
Sıcaklık, Maksimum Nem ve Bağıl Nem İlişkisi
Hints
1
Havanın sıcaklığı düştüğünde hacmi daralır ve büzüşür. Bu durumun havanın nem taşıma sepetini (kapasitesini) nasıl etkileyeceğini düşünün.
2
Maksimum nem (kapasite) sıcaklıkla doğru orantılıdır. Sıcaklık azaldıkça kapasite küçülür.
3
İçindeki su miktarı (mutlak nem) aynı kalırken, suyun bulunduğu kap (maksimum nem) küçüldüğü için doluluk oranı (bağıl nem) yükselir ve yağışa yaklaşılır.
Practice More
Yamaç (orografik) yağışlarının oluşum şemasını inceleyerek, dağ yamacı boyunca yükselen havanın soğumasının nasıl yağış getirdiğini bu prensiple açıklayabilirsiniz.
Alternative Method
Bağıl Nem = (Mutlak Nem / Maksimum Nem) x 100 formülünü düşünün. Kesrin payı (Mutlak Nem) sabitken, payda (Maksimum Nem) sıcaklık düşüşüyle küçülürse, kesrin genel değeri (Bağıl Nem) büyür.
Estimated Time:1m 0s