Question

Difficulty: HardTürkiye'de Sıcaklık ve İzotermler

Türkiye'nin Ocak ayı deniz seviyesine indirgenmiş izoterm haritası incelendiğinde; izoterm eğrilerinin Karadeniz ve Akdeniz kıyı kuşakları ile hemen gerisindeki iç kesimler arasında birbirine çok yaklaştığı (sıcaklık gradyanının arttığı) görülür. Buna karşın İç Anadolu gibi bölgelerde eğrilerin daha seyrek geçtiği gözlemlenir.

Kıyı kuşağındaki bu izoterm sıklaşmasının temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

  1. Dağların uzanış yönünün denizel etkilerin iç kesimlere sokulmasını engellemesiAnswer
  2. B
    Kıyı bölgelerinde yükseltinin iç kesimlere göre daha az olması
  3. C
    Enlem etkisine bağlı olarak güneyden kuzeye doğru sıcaklığın azalması
  4. D
    Kıyı kuşağındaki orman varlığının ısı kaybını önleyerek sıcaklığı dengelemesi
  5. E
    Hakim rüzgar yönlerinin kıyı bölgelerinde sıcaklığı iç kesimlere göre artırması

Answer

İzoterm eğrilerinin kıyı kuşağında sıklaşmasının temel nedeni, dağların uzanış yönü nedeniyle denizel etkilerin iç kesimlere girememesidir.
İzotermlerin sıklaşması, sıcaklığın yatay yönde hızla değiştiği anlamına gelir. Türkiye'de dağların kıyıya paralel uzanması (Kuzey Anadolu Dağları ve Toroslar), denizden gelen nemli ve sıcak hava kütlelerinin iç kesimlere girmesini engeller. Bu durum kıyı şeridinin ılıman kalmasına, hemen gerisindeki iç kesimlerin ise karasallık nedeniyle çok daha soğuk olmasına yol açar. Aradaki bu keskin sıcaklık farkı, izoterm eğrilerinin dağ kuşakları boyunca birbirine çok yaklaşmasına neden olur.

Step-by-Step Solution

1
İzoterm haritasındaki 'sıklaşma' kavramını analiz etme
İzoterm eğrilerinin birbirine yaklaşması, o bölgede sıcaklığın kısa mesafede hızla değiştiğini (yüksek sıcaklık gradyanı) gösterir.
Harita okuma becerisiyle yoğunluk farkının ne anlama geldiğini anlamak gerekir.
2
Haritadaki 'indirgenmiş' ifadesini değerlendirme
Sıcaklık değerleri deniz seviyesine uyarlandığı için yükseltinin doğrudan soğutucu etkisi ortadan kalkmıştır.
Yükselti faktörünün bir çeldirici olarak elenmesi için indirgenmiş sıcaklık mantığını kavramak esastır.
3
Kıyı ve iç kesim arasındaki sıcaklık farkının nedenini sorgulama
Kuzey Anadolu Dağları ve Toroslar kıyıya paralel uzandığı için denizden gelen ılımanlaştırıcı etki dar bir kıyı şeridinde hapsolurken, iç kesimler karasallık nedeniyle hızla soğur.
Karasallık ve denizellik arasındaki keskin sınırın fiziksel bir engel (dağlar) ile oluştuğunu belirlemek temel cevaptır.

Key Concept

Sıcaklık Gradyanı ve Yer Şekillerinin İklim Bariyeri Etkisi

Hints

1
İndirgenmiş haritalarda yükseltinin sıcaklık üzerindeki etkisi yok sayılmıştır.
2
İzotermlerin sıklaşması, çok kısa bir mesafede sıcaklığın aniden değiştiğini gösterir.
3
Denizden gelen ılıman havanın iç kesimlere geçmesini engelleyen fiziksel bir bariyeri düşünün.

Practice More

Gerçek sıcaklık ile indirgenmiş sıcaklık farkının Doğu Anadolu'da fazla olmasının nedenini yükselti ile ilişkilendirerek çalışabilirsiniz.
Estimated Time:1m 30s
Rate this question