Türkiye'nin yer şekillerini oluşturan ovalar; meydana geliş süreçleri dikkate alındığında tektonik, karstik ve delta ovaları olarak farklı sınıflara ayrılır. İç kesimlerden kopardığı alüvyonları deniz kıyısında biriktiren akarsuların oluşturduğu delta ovaları, ülkemizin her sahilinde görülemez; çünkü bu oluşum için kıyının bazı özel fiziksel yapıları barındırması şarttır.
Buna göre, bir akarsuyun denize ulaştığı noktada delta ovası inşa edebilmesi için aşağıdakilerden hangisi kesinlikle gerekli bir durumdur?
- Deniz derinliğinin az, kıta sahanlığının (şelf alanının) geniş olmasıAnswer
- BKıyıda suları sürekli yer değiştiren güçlü gelgit akıntılarının bulunması
- CAkdeniz'deki Teke ve Taşeli gibi yörelerde rastlanan kalker yapılı kayaçların varlığı
- DSahil şeridi boyunca aktif fay hatlarına bağlı derin tektonik çukurlukların oluşması
- EAkarsuyun denize döküldüğü son aşamada yatak eğiminin ve akış hızının yüksek olması
Answer
Deniz derinliğinin az, kıta sahanlığının (şelf alanının) geniş olması
Delta ovası, akarsuyun taşıdığı alüvyonların denize döküldüğü yerde birikmesiyle oluşur. Bu malzemenin deniz tabanından yüzeye kadar yükselip yeni bir kara parçası (ova) meydana getirebilmesi için denizin sığ olması gerekir. Coğrafyada denizin sığ olduğu, kıyıdan itibaren 200 metre derinliğe kadar olan alana 'kıta sahanlığı (şelf alanı)' denir. Dolayısıyla kıta sahanlığının geniş olması, delta oluşumunun birinci ve en temel şartıdır.
Step-by-Step Solution
Key Concept
Delta Ovalarının Oluşum Şartları
Hints
1
Delta ovaları, akarsuların denize taşıdığı toprakların (alüvyon) deniz tabanında üst üste birikerek su yüzeyine çıkmasıyla oluşur.
2
Birikmenin su yüzeyine ulaşıp geniş bir ova yüzeyi oluşturabilmesi için, denizin kıyı kesiminde çok derin olmaması gerekir.
3
Deniz derinliğinin yavaş yavaş arttığı, sığ suların bulunduğu kıyı alanlarına coğrafyada 'kıta sahanlığı (şelf alanı)' adı verilmektedir.