Question

Difficulty: MediumBuzul Şekilleri

Türkiye'de yer şekillerinin oluşumunda dış kuvvetler arasında en az etkiye sahip olan buzullar, mutlak konum özellikleri nedeniyle deniz seviyesinde hiçbir zaman etkili olamamıştır. Buna karşın, ülkemizin yüksek zirvelerinde buzul aşındırması sonucu oluşan sirk çukurları ve biriktirme sonucu oluşan morenlere rastlanmaktadır. Türkiye'de bu yer şekillerinin varlığı ve dağılışı ile ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

  1. Buzul şekillerinin yalnızca belirli bir yükselti sınırının üzerinde görülmesi, bu durumun özel konum şartlarıyla ilgili olduğunu gösterir.Answer
  2. B
    Sirk gölleri ve buzul vadileri, Türkiye'nin matematik konumu gereği kıyı bölgelerinde ve alçak düzlüklerde yaygın olarak görülen yer şekilleridir.
  3. C
    Günümüzdeki aktif buzulların etki alanı, dördüncü jeolojik zamandaki (Kuvaterner) buzullaşma alanlarından daha geniş bir yer kaplar.
  4. D
    Buzullar, Türkiye'nin yer şekillerini akarsulardan daha fazla şekillendiren temel dış kuvvettir.

Answer

Buzul şekillerinin yalnızca belirli bir yükselti sınırının üzerinde görülmesi, bu durumun özel konum şartlarıyla ilgili olduğunu gösteren seçenektir.
Doğru seçenek, buzulların Türkiye'deki sınırlı etkisini ve bu etkinin sadece yüksek dağlık alanlarda görülmesini yükselti (özel konum) ile açıklar. Türkiye'nin orta kuşakta olması buzulların kıyılara inmesini engellerken, ortalama yükseltinin fazla olması zirvelerde buzul şekillerinin oluşmasına imkan sağlamıştır.

Step-by-Step Solution

1
Türkiye'nin mutlak konumunun buzullar üzerindeki etkisini belirlemek.
Türkiye orta kuşakta yer aldığı için güneş ışınları hiçbir zaman buzulların deniz seviyesine inmesine izin verecek kadar eğik gelmez.
Enlem etkisi (matematik konum) nedeniyle buzullar dış kuvvetler içinde en az etkiye sahiptir.
2
Buzul şekillerinin (sirk, moren, hörgüç kaya) neden sadece yükseklerde görüldüğünü analiz etmek.
Bu şekiller ancak kalıcı kar sınırının üzerindeki yüksek zirvelerde (22002200 m+) oluşabilir.
Yüksek yükseltiler özel konumun bir parçasıdır ve sıcaklığın düşmesini sağlayarak buzullaşmaya imkan tanır.
3
Zaman faktörünü değerlendirmek.
Ülkemizdeki buzul izlerinin çoğu dördüncü jeolojik zamandan (Kuvaterner) kalmadır.
Buzul devirlerinde buzullar daha aşağılara inmiş, günümüzde ise sadece en yüksek zirvelerde (Cilo, Kaçkar vb.) güncel buzullar kalmıştır.

Key Concept

Buzul Şekillerinin Özel Konum (Yükselti) ile İlişkisi

Hints

1
Türkiye'nin orta kuşakta yer alması buzulların deniz seviyesine inmesini engeller.
2
Dağların zirvelerinde buzul izi görülmesi, o yerin deniz seviyesinden çok yüksekte olmasıyla ilgilidir.
3
Yükselti bir 'özel konum' özelliğidir; buzul şekillerinin sadece 20002000 metre üzerinde görülmesi bu durumun kanıtıdır.

Practice More

Buzul aşındırma (sirk, hörgüç kaya) ve biriktirme (moren) şekillerinin farklarını tekrar edebilirsiniz.
Estimated Time:50s
Rate this question