Türkiye'deki karstik sahaların gelişim süreçleri ve morfolojik yapıları incelendiğinde; bazı bölgelerde yer altı drenajının dikey yönde binlerce metrelik derinliklere ulaşarak karmaşık mağara sistemleri oluşturduğu, bazı bölgelerde ise yer altı su seviyesine bağlı olarak gelişen yatay yönlü sığ çanakların ve geniş düzlüklerin baskın olduğu görülür. Bölgesel ölçekte gözlenen bu morfolojik gelişim farklılığı üzerinde aşağıdakilerden hangisi daha belirleyici olmuştur?
- Kalker tabakalarının Akdeniz kuşağında daha kalın, saf ve tektonik olarak yükselmiş olması nedeniyle yer altı su dolaşımının dikey yönde derinlere kadar inebilmesiAnswer
- BKarstik aşınım süreçlerinin sadece kıyı bölgelerindeki nemli iklim koşullarında gerçekleşmesi nedeniyle iç bölgelerdeki şekillerin aslında rüzgar aşındırmasıyla oluşması
- CAkdeniz'deki mağara sistemlerinin tamamının I. Jeolojik Zaman'daki masif arazilerde oluşması nedeniyle yer kabuğunun daha dirençli olup dikey yönde kırılması
- Dİç Anadolu'daki karstik düzlüklerin oluşumunun, bölgenin matematik konumu gereği daha az yağış alması ve kimyasal çözünmenin tamamen durmasıyla açıklanması
- EKarstik nehirlerin taşıdığı alüvyon miktarının çok yüksek olması nedeniyle, Akdeniz'deki dikey boşlukların zamanla dolup yüzeyde delta ovalarına dönüşmesi
Answer
Akdeniz kuşağındaki kalker tabakalarının kalınlık, saflık ve tektonik yükselme özellikleri nedeniyle dikey yönde gelişimin daha baskın olması
Karstik şekillerin derinliği ve gelişim yönü; tabaka kalınlığına, kayacın saflığına (çözünme kapasitesi) ve arazinin deniz seviyesinden yüksekliğine bağlıdır. Batı Toroslar'da kalker tabakalarının çok kalın ve saf olması, tektonik yükselmeyle birleşince suların dikey yönde derinlere sızmasına ve devasa mağara sistemlerinin oluşmasına olanak tanımıştır. İç Anadolu'da ise tabakaların daha yatay uzanışı ve taban seviyesinin yüksekliği, gelişimin yüzeye yakın ve yatay yönde kalmasına neden olmuştur.
Step-by-Step Solution
Key Concept
Karstlaşmada Litoloji ve Tektone-Morfoloji İlişkisi
Hints
1
Akdeniz'deki Toros Dağları'nın yükseltisi ile İç Anadolu platolarının yapısını kıyaslayın.
2
Bir mağaranın derinlere inebilmesi için yer altı su seviyesinin derinde olması ve tabakanın kalın olması gerekir.
Practice More
Jips karstı (İç Anadolu/Sivas) ile Kalker karstı (Akdeniz) arasındaki çözünme hızı farklarını inceleyin.
Estimated Time:2m 0s