Akarsu aşındırmasının durduğu veya teorik olarak durabileceği en alt seviyeye "kaide seviyesi" denir. Dünya genelinde deniz seviyesi genel kaide seviyesi olarak kabul edilirken; akarsuyun döküldüğü bir göl veya başka bir akarsu kolu yerel kaide seviyesini oluşturur. Türkiye arazisinin Kuvaterner başında epirojenik olarak toptan yükselmesi veya buzul dönemlerinde deniz seviyesinde meydana gelen çekilmeler (regresyon), akarsuların kaide seviyesine olan uzaklığını artırmıştır.
Buna göre, kaide seviyesinin akarsu yatağına göre alçaldığı bir bölgede, akarsuyun morfolojik gelişim sürecinde aşağıdakilerden hangisinin gerçekleşmesi beklenir?
- AAkarsuyun yatak eğimi azalarak denge profiline ulaşma süreci kısalır.
- BAkarsu yatağında biriktirme faaliyetleri ön plana çıkarak geniş tabanlı vadiler oluşur.
- Akarsu, yeni kaide seviyesine uyum sağlamak için yatağını derine doğru aşındırmaya başlar.Answer
- DAkarsu havzasında yana aşındırma faaliyetleri artarak geniş peneplenler meydana gelir.
- EAkarsuyun akış hızı ve taşıma kapasitesi azaldığı için ağız kısmında delta oluşumu hızlanır.
Answer
Akarsuyun yeni kaide seviyesine ulaşmak amacıyla yatağını derine doğru aşındırması
Kaide seviyesinin alçalması veya karanın yükselmesi (epirojenez), akarsuyun akış hızını ve dolayısıyla aşındırma gücünü artırır. Bu durumda akarsu, 'gençleşerek' yatağını derine doğru aşındırmaya başlar. Bu süreç, Türkiye'deki boğaz vadilerin ve sekilerin (taraça) oluşumundaki temel mantıktır.
Step-by-Step Solution
Key Concept
Akarsuyun Gençleşmesi ve Kaide Seviyesi İlişkisi
Hints
1
Akarsuyun döküldüğü seviye ile kaynak arasındaki yükselti farkı artarsa akarsuyun aşındırma gücü nasıl değişir?
2
Türkiye'nin toptan yükselmesi akarsuların yataklarını derinleştirmesine mi yoksa sığlaştırmasına mı neden olmuştur?
Practice More
Akarsu sekilerinin (taraçaların) oluşumunda iklimsel ve tektonik değişimlerin rolünü inceleyiniz.
Estimated Time:1m 30s