Question

Difficulty: MediumTürkiye'de İklimi Etkileyen Faktörler

Türkiye'de dağların uzanış doğrultusu ve kıyıya göre konumu, iklim elemanlarının dağılışı ile bitki örtüsü kuşakları üzerinde belirleyici bir etkiye sahiptir. Özellikle Karadeniz ve Akdeniz kıyıları boyunca dağların kıyı çizgisine paralel bir uzanış sergilemesi, denizel etkilerin iç kesimlere ulaşmasını engellemektedir. Buna göre, aşağıdakilerden hangisi dağların kıyıya paralel uzanmasının iklim ve bitki örtüsü üzerindeki etkilerinden biri değildir?

  1. A
    Kıyı ile iç kesimler arasında belirgin nem ve yağış farklarının oluşması
  2. B
    Dağların denize bakan yamaçlarında orografik (yamaç) yağışlarının görülmesi
  3. C
    Kıyı kesimlerinde yıllık ve günlük sıcaklık farklarının iç kesimlere göre daha az olması
  4. Akdeniz kıyılarında maki üst sınırının Ege kıyılarına göre daha yüksek olmasıAnswer
  5. E
    Denizden iç kesimlere doğru gidildikçe bitki örtüsünün kısa mesafelerde değişikliğe uğraması

Answer

Akdeniz kıyılarında maki üst sınırının Ege kıyılarına göre daha yüksek olması, dağların uzanışıyla değil enlem etkisiyle (matematik konum) ilgilidir.
Maki üst sınırının Akdeniz'de daha yüksek olması tamamen sıcaklık ve enlem (matematik konum) ile ilgilidir. Akdeniz kıyıları Ege kıyılarına göre daha güneyde olduğu için daha sıcaktır ve bu durum bitki örtüsünün yetişme üst sınırını yukarı çeker.

Step-by-Step Solution

1
Dağların uzanış doğrultusunun (özel konum) etkilerini analiz et.
Karadeniz ve Akdeniz'de dağların kıyıya paralel olması, denizelliği kıyıya hapseder, yağış farkı yaratır ve orografik yağışlara neden olur.
Yer şekillerinin iklim üzerindeki etkisini belirlemek.
2
Seçeneklerdeki özellikleri matematik konum ve özel konum açısından sınıflandır.
Sıcaklık farkı, yağış tipi ve nem dağılımı özel konumdur; ancak sıcaklığın enleme bağlı değişimi (kuzey-güney farkı) matematik konumdur.
Hatanın kaynağını tespit etmek.
3
Maki üst sınırının nedenini belirle.
Antalya'nın (Akdeniz) İzmir'den (Ege) daha güneyde olması, sıcaklık ortalamasını artırır ve maki bitkisinin daha yükseklerde de yetişmesine (yaklaşık 800800-900900 m) olanak sağlar.
Doğru cevabı matematiksel/coğrafi kurala oturtmak.

Key Concept

Özel Konum (Yer Şekilleri) vs. Matematik Konum (Enlem) Ayrımı

Hints

1
Türkiye'de dağların kıyıya paralel uzanması iklimin iç kesimlere sokulmasını engeller.
2
Bir özelliğin 'kıyı-iç kesim' yerine 'kuzey-güney' yönünde değişip değişmediğine bakın.
3
Maki üst sınırı, orman üst sınırı ve tarım üst sınırı gibi 'üst sınır' kavramları genellikle enlem (sıcaklık) ile belirlenir.

Practice More

Türkiye'de enlem ve denizellik arasındaki çelişkilere (örneğin kışın Samsun'un Ankara'dan sıcak olması) yönelik sorulara çalışabilirsiniz.

Alternative Method

Ege Bölgesi ile karşılaştırma yapın: Ege'de dağlar dik uzandığı için deniz etkisi 150150-200200 km içeri girebilirken, Akdeniz'de sadece dar bir kıyı şeridinde kalır.
Estimated Time:1m 15s
Rate this question