Question

Difficulty: MediumSadabat Paktı

1937 yılında Türkiye, İran, Irak ve Afganistan arasında Tahran'daki Sadabat Sarayı'nda imzalanan Sadabat Paktı, Orta Doğu'da bölgesel barışın korunması adına atılmış en önemli diplomatik adımlardan biridir. Bu paktın oluşum süreci, içeriği ve bölgesel etkileri dikkate alındığında, paktla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

  1. A
    Paktın kurulmasında, İtalya'nın Habeşistan'a saldırması ve Orta Doğu üzerindeki yayılmacı emelleri temel dış tehdit olarak etkili olmuştur.
  2. B
    Suriye; Türkiye ile yaşadığı Hatay sorunu ve Irak ile arasındaki sınır anlaşmazlıkları nedeniyle paktın dışında kalmıştır.
  3. C
    Pakt üyeleri, birbirlerinin iç işlerine karışmamayı ve ortak sınırların dokunulmazlığına saygı göstermeyi taahhüt etmişlerdir.
  4. Pakt hükümleri, bir üyeye yapılan saldırı durumunda diğer üyelerin otomatik olarak askeri yardıma gelmesini öngören bir savunma ittifakı niteliğindedir.Answer
  5. E
    Bu antlaşma ile Türkiye'nin Doğu sınırları büyük ölçüde güvence altına alınmış ve bölgesel iş birliği güçlendirilmiştir.

Answer

Pakt hükümlerinin otomatik askeri yardımı öngören bir savunma ittifakı niteliğinde olduğu ifadesi yanlıştır; çünkü bu oluşum bir saldırmazlık paktıdır.
Sadabat Paktı, üye devletlerin birbirlerine saldırmayacağını ve Milletler Cemiyeti ilkelerine bağlı kalacaklarını bildiren bir 'saldırmazlık paktı'dır. Balkan Antantı'ndan farklı olarak, bu paktta üyelerden birine saldırıldığında diğerlerinin askeri yardıma gelmesi gibi bir madde yer almaz. Dolayısıyla ortak askeri müdahale zorunluluğu bulunduğu ifadesi tarihsel olarak yanlıştır.

Step-by-Step Solution

1
Sadabat Paktı'nın hukuki niteliğini analiz etme.
Paktın bir 'karşılıklı savunma' (mutual defense) değil, 'saldırmazlık' (non-aggression) paktı olduğu saptanır.
Üye devletler birbirlerine saldırmama sözü vermişlerdir ancak üçüncü bir tarafa karşı askeri yardım yükümlülüğü getirilmemiştir.
2
Katılımcı devletleri ve dış tehditleri değerlendirme.
Türkiye, İran, Irak ve Afganistan üyedir; İtalya tehdidi birleştirici unsurdur.
Dönemin konjonktüründe yayılmacı politikalar bölgesel iş birliğini zorunlu kılmıştır.
3
Yanlış olan seçeneği belirleme.
Askeri yardım zorunluluğu içeren şık elenir.
KPSS sorularında paktların niteliği (saldırmazlık vs. savunma) sıkça sorulan bir ayırt edici detaydır.

Key Concept

Sadabat Paktı'nın Niteliği (Saldırmazlık Paktı vs Savunma İttifakı)

Hints

1
Sadabat Paktı'nın bir askeri ittifak mı yoksa bir saldırmazlık anlaşması mı olduğunu düşünün.
2
Balkan Antantı ile Sadabat Paktı arasındaki farklardan biri, askeri yükümlülüklerin kapsamıdır.
3
Üye ülkelerin (Türkiye, İran, Irak, Afganistan) birbirlerine askeri yardım sözü vermediğini, sadece birbirlerine saldırmama ve iç işlerine karışmama sözü verdiklerini hatırlayın.

Practice More

Balkan Antantı ve Sadabat Paktı arasındaki üyeler ve kapsam farklarını bir tablo yaparak karşılaştırmanız konuyu pekiştirecektir.
Estimated Time:1m 15s
Rate this question