Question

Difficulty: EasySözcükte Yapı

Bir kamu kurumunun strateji belgesinde geçen aşağıdaki cümlelerin hangisinde altı çizili sözcük, yapısı bakımından (basit, türemiş, birleşik) diğerlerinden farklıdır?

  1. A
    Kurumdaki seçim hazırlıkları tüm hızıyla devam ediyor.
  2. B
    Personelin gösterdiği başarı her platformda takdir edildi.
  3. Toplantıda alınan yeni kararlar resmî gazetede yayımlandı.Answer
  4. D
    Gelecek yıl için hazırlanan önemli projeler askıya alındı.
  5. E
    Daha verimli bir çalışma ortamı için fiziksel şartlar iyileştirildi.

Answer

Toplantıda alınan yeni kararlar resmî gazetede yayımlandı cümlesindeki 'kararlar' sözcüğü yapısı bakımından basittir.
"Kararlar" sözcüğünün kökü "karar" ismidir. Bu köke gelen "-lar" eki çokluk ekidir ve Türkçede çokluk ekleri birer çekim ekidir. Yapım eki almayan veya sadece çekim eki alan sözcükler yapı bakımından "basit" sayılır. Bu nedenle bu sözcük, diğer seçeneklerdeki türemiş sözcüklerden ayrılmaktadır.

Step-by-Step Solution

1
Sözcüklerin köklerini tespit edin.
Seçim (seç-), Başarı (baş), Kararlar (karar), Önemli (ön), Verimli (ver-)
Sözcüğün yapısını belirlemek için öncelikle anlamlı en küçük parçası olan kökü bulmak gerekir.
2
Sözcüklerin aldıkları eklerin türünü (yapım eki mi, çekim eki mi) inceleyin.
Seç-im (yapım), Baş-ar-ı (yapım), Karar-lar (çekim), Ön-em-li (yapım), Ver-im-li (yapım)
Yapım ekleri sözcüğün anlamını veya türünü değiştirerek türemiş sözcük oluştururken; çekim ekleri sözcüğün yapısını değiştirmez.
3
Yapı türlerini sınıflandırarak farklı olanı bulun.
A, B, D ve E seçeneklerindeki sözcükler türemiş; C seçeneğindeki 'kararlar' sözcüğü ise basittir.
Sadece çekim eki alan veya hiç ek almayan sözcükler basit; en az bir yapım eki alanlar ise türemiş kabul edilir.

Key Concept

Sözcükte Yapı (Basit ve Türemiş Sözcük Ayrımı)

Hints

1
Bir sözcüğün 'basit' olması için hiç yapım eki almaması gerekir; sadece çekim eki alabilir.
2
Altı çizili sözcüklerin köklerini bulun. Örneğin 'seçim'in kökü 'seç-', 'kararlar'ın kökü 'karar'dır.
3
'-lar / -ler' çokluk ekidir ve bir çekim ekidir. Diğer sözcüklerdeki '-im', '-ar', '-li' gibi ekler ise anlamı değiştiren yapım ekleridir.

Practice More

Benzer şekilde fiilden fiil veya isimden isim yapan yapım eklerini içeren örnekleri inceleyerek bilginizi pekiştirebilirsiniz.

Alternative Method

Sözcüğü ekine köküne ayırırken, ek geldiğinde sözcüğün anlamında yeni bir kavram oluşup oluşmadığına bakın. Karar -> Kararlar (Hala aynı kavram, sadece sayısı arttı), Seç -> Seçim (Eylemden bir sürece/sonuca dönüştü, anlam değişti).
Estimated Time:45s
Rate this question