Examkin

Question

Difficulty: MediumII. Göktürk (Kutluk) Devleti

II. Göktürk Devleti'nin kurucusu Kutluk Kağan'ın, bağımsızlık mücadelesini başlattıktan sonra Türklerin "toprak ana" ve kutsal merkez olarak kabul ettiği Ötüken'i geri alması ve kendisine "devleti derleyip toplayan" anlamındaki "İlteriş" unvanının verilmesi, Türk devlet geleneği açısından derin bir anlam taşımaktadır.

Buna göre, Kutluk Kağan'ın bu faaliyetleriyle ulaşmak istediği temel amaç aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A
    İpek Yolu üzerindeki ticari faaliyetleri tek elden yöneterek ekonomik bağımsızlığı sağlamak
  2. Türk boyları arasında sarsılan merkezi otoriteyi ve devlet sürekliliğini yeniden tesis etmekAnswer
  3. C
    Çin'in yerleşik idari sisteminden faydalanarak merkezi bürokrasiyi tamamen Çin modeline göre yapılandırmak
  4. D
    Göçebe yaşam tarzını tamamen terk ederek şehir devletleri modeline geçmek ve savunmayı kolaylaştırmak
  5. E
    Farklı dini inançları (Maniheizm ve Budizm) benimseyerek toplumsal yapıyı kültürel olarak çeşitlendirmek

Answer

Türk boyları arasında sarsılan merkezi otoriteyi ve devlet sürekliliğini yeniden tesis etmek
Kutluk Kağan'ın "İlteriş" (İli/devleti derleyip toplayan) unvanını alması ve Türklerin kadim başkenti Ötüken'i fetret devrinden sonra geri alması, parçalanmış olan Türk boylarını tekrar merkezi bir otorite altında birleştirme ve tarihsel devlet geleneğini sürdürme amacını taşımaktadır. Bu, bir nevi devletin küllerinden yeniden doğuşunu (restorasyonunu) simgeler.

Step-by-Step Solution

1
Kavram Analizi
"İlteriş" kelimesinin "İl" (devlet) ve "ter-iş" (derleyen, toplayan) köklerinden geldiği belirlenir.
Hükümdar unvanları, o dönemdeki siyasi misyonu anlamamıza yardımcı olur.
2
Coğrafi Sembolizm Değerlendirmesi
Ötüken'in Türk mitolojisi ve devlet anlayışındaki "kutsal merkez" (toprak ana) statüsü hatırlanır.
Başkentin seçimi, bir devletin meşruiyetini ve gelenekle bağını gösteren en güçlü kanıttır.
3
Sentez
50 yıllık esaret sonrası hem merkezin (Ötüken) hem de unvanın (İlteriş) seçilmesinin, Türk birliğini ve töresini canlandırmaya yönelik bir restorasyon hamlesi olduğu sonucuna varılır.
Bu iki unsur, devletin rastgele değil, bilinçli bir siyasi programla kurulduğunu kanıtlar.

Key Concept

İlteriş unvanı ve Ötüken'in kutsallığı üzerinden devlet sürekliliği ve merkezi otorite.

Hints

1
"İlteriş" kelimesinin içindeki "İl" sözcüğünün eski Türkçede ne anlama geldiğini düşünün.
2
Ötüken'in neden sadece bir şehir değil, bir "kutsal merkez" (Toprak Ana) olarak görüldüğüne odaklanın.
3
50 yıl süren Çin esaretinden (Fetret Devri) sonra bir devletin en büyük ihtiyacının ne olduğunu (birleşme, otorite, gelenek) sorgulayın.

Practice More

İlteriş Kağan'ın bu birleştirici faaliyetlerinin Orhun Yazıtları'ndaki yansımalarını ve Vezir Tonyukuk'un bu süreçteki stratejik rolünü inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:1m 15s
Rate this question

Topics

II. Göktürk (Kutluk) Devleti

More questions from this topic