Examkin

Question

Difficulty: MediumTürkiye'de İklimi Etkileyen Faktörler

Doğu Anadolu Bölgesi'nde yer almasına rağmen Iğdır Ovası'nda, bölgenin genel iklim özelliklerinden farklı olarak kış ılıklığı isteyen pamuk tarımının yapılabilmesi ve yıllık yağış miktarının (yaklaşık 850850 metre yükseltide, 250−300250-300 mm civarı) çevresindeki yüksek alanlara göre oldukça az olması dikkat çekicidir.

Iğdır Ovası'nda görülen bu durumun temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A
    Enlem etkisine bağlı olarak güneş ışınlarını bölgedeki diğer illere göre daha büyük açıyla alması
  2. Çevresindeki yüksek kütlelere göre alçakta (mikroklima) kalması ve fön rüzgarlarının etkisiAnswer
  3. C
    Sibirya termik yüksek basıncının kış mevsimindeki etkisinden tamamen uzak bir konumda olması
  4. D
    Hazar Denizi'nden gelen nemli hava kütlelerinin bölgeye bol yağış ve nem taşıması
  5. E
    Jeolojik yapısında yer alan volkanik tüflerin ısıyı tutarak kış sıcaklıklarını artırması

Answer

Iğdır Ovası'nın çevresindeki yüksek dağlara göre alçakta yer alması (çanak yapısı) ve yamaçlardan aşağı süzülen hava kütlelerinin fön etkisiyle ısınmasıdır.
Iğdır Ovası çevresindeki yüksek dağlara göre alçakta (mikroklima) yer aldığı için, dağ yamaçlarından aşağıya doğru hareket eden hava kütleleri fön etkisi yaratarak ortamı ısıtır. Bu durum, bölgenin genel sert karasal ikliminden farklı olarak pamuk tarımına imkan veren bir kış ılıklığı ve düşük yağış miktarı sağlar.

Step-by-Step Solution

1
Iğdır Ovası'nın çevresel topografyasını analiz edin.
Iğdır'ın etrafının Erzurum-Kars Platosu ve Aras Dağları gibi yüksek kütlelerle çevrili, deniz seviyesinden yaklaşık 850850 metre yükseklikte bir 'çukur' olduğu tespit edilir.
Yer şekillerinin uzanışı ve yükseltisi, yerel iklim koşullarını (özel konum) belirleyen en önemli faktörlerdendir.
2
Hava kütlelerinin bu çukura inerken sergilediği davranışı değerlendirin.
Çevredeki yüksek dağlardan ovaya doğru inen hava kütleleri, sürtünmenin etkisiyle her 100100 metrede 1∘C1^\circ C ısınır (fön etkisi).
Fön rüzgarları, ulaştıkları yerde sıcaklığı artırırken nem taşıma kapasitesini yükselterek yağış ihtimalini düşürür.
3
Bu durumun tarımsal ve iklimsel sonuçlarını birleştirin.
Oluşan kış ılıklığı pamuk gibi 'mikroklima' ürünlerinin yetişmesine olanak sağlar ve havza özelliği nedeniyle yağış miktarı azalır.
Mikroklima, dar alanlarda görülen ve çevresinden farklılık gösteren iklim tipidir.

Key Concept

Türkiye'de özel konum faktörlerinden yer şekillerinin (yükselti ve çukur alanlar) mikroklima oluşturma etkisi.

Hints

1
Iğdır'ın deniz seviyesinden yüksekliği yaklaşık 850850 metredir, oysa çevresindeki Erzurum-Kars platosu 20002000 metrenin üzerindedir.
2
Dağ yamaçlarından aşağıya doğru hızla inen hava kütlelerinin sıcaklık üzerindeki etkisini düşünün.
3
Bu durum, Rize'de turunçgil veya Anamur'da muz yetişmesi gibi 'mikroklima' kavramı ile açıklanır; anahtar faktör ise fön rüzgarlarıdır.

Practice More

Rize'de kış ılıklığına bağlı olarak turunçgil tarımının yapılabilmesini sağlayan faktörleri inceleyerek mikroklima konusunu pekiştirebilirsiniz.

Alternative Method

Eğer seçeneklerde 'yükseltinin azalması' ve 'dağlarla çevrili olması' gibi ifadeler varsa, bunlar fön etkisini tetikleyen ana unsurlar olarak değerlendirilmelidir.
Estimated Time:1m 15s
Rate this question

Topics

Türkiye'de İklimi Etkileyen Faktörler

More questions from this topic