Question

Difficulty: MediumTürkiye'de İklimi Etkileyen Faktörler

Türkiye’nin iklim özellikleri üzerinde mutlak (matematik) ve göreceli (özel) konum faktörleri birlikte etkili olmaktadır. Buna göre, aşağıdakilerden hangisi Türkiye iklimi üzerinde mutlak konumun bir sonucu olarak gösterilemez?

  1. A
    Kış mevsiminde görülen yağışların büyük oranda cephesel (frontal) kökenli olması
  2. B
    Dağların güneye bakan yamaçlarının bakı etkisiyle daha fazla güneş ışığı alması
  3. C
    Yaz mevsiminde kuzey sektörlü rüzgarların sıcaklığı düşürücü etki yapması
  4. Iğdır Ovası'nda çevresindeki yüksek alanlara göre daha az yağış görülmesi ve pamuk tarımı yapılabilmesiAnswer
  5. E
    Güneş ışınlarının geliş açısının güney kıyılarından kuzey kıyılarına doğru gidildikçe küçülmesi

Answer

Iğdır Ovası'nda çevresindeki yüksek alanlara göre daha az yağış görülmesi ve pamuk tarımı yapılabilmesi
Doğru cevap olan Iğdır Ovası örneği, Türkiye'nin göreceli (özel) konumuna dayalı bir durumdur. Iğdır'ın çevresindeki yüksek dağlar (Doğu Anadolu'nun yüksek platoları ve Aras Dağları) nemli hava kütlelerinin içeri girmesini engeller ve ova çukurda kaldığı için fön rüzgarlarının da etkisiyle sıcak ve kuru bir mikroklima alanı oluşur. Bu durum doğrudan yer şekilleriyle ilişkilidir.

Step-by-Step Solution

1
Mutlak konumun iklim üzerindeki etkilerini tanımla.
Enlem, Orta Kuşak ve Kuzey Yarım Küre özellikleri (cephe yağışları, bakı yönü, kuzey rüzgarları etkisi) mutlak konumla ilgilidir.
Soruda mutlak konumun sonucu olmayanı bulmak için önce mutlak konum özelliklerini ayıklamak gerekir.
2
Göreceli konumun iklim üzerindeki etkilerini tanımla.
Yükselti, denizellik, karasallık ve yer şekilleri (dağların uzanışı, mikroklima) göreceli konumla ilgilidir.
Mutlak konumla açıklanamayan durumlar genellikle yerel yer şekilleri veya özel konum şartlarıyla açıklanır.
3
Iğdır Ovası örneğini analiz et.
Iğdır'ın az yağış alması 'yağış gölgesi' (rain shadow) durumunda olmasıyla, pamuk yetişmesi ise çevresine göre alçakta kalan korunaklı bir mikroklima alanı olmasıyla (yer şekilleri) açıklanır.
Bu durum enlemle değil, yerel topoğrafik özelliklerle yani göreceli konumla ilgilidir.

Key Concept

Mutlak ve Göreceli Konumun İklim Üzerindeki Farklı Etkileri

Hints

1
Bir özelliğin mutlak konumla ilgili olması için enlem, boylam, yarım küre veya kuşak özellikleriyle açıklanabiliyor olması gerekir.
2
Yer şekilleri, yükselti, denizellik ve karasallık gibi faktörler 'göreceli konum' (özel konum) başlığı altında incelenir.
3
Iğdır'daki pamuk tarımı ve az yağış durumu, bölgenin çevresine göre 'çukurda' kalmasıyla yani yer şekilleriyle açıklanan özel bir durumdur.

Practice More

Türkiye'de mikroklima alanları ve nedenlerini (Rize-Turunçgil, Artvin-Zeytin vb.) inceleyerek göreceli konum etkisini pekiştirebilirsiniz.
Estimated Time:50s
Rate this question