Kentsel yerleşmelerin büyümesinde ve fonksiyonel değişiminde yerel coğrafi koşulların yanı… — KPSS Genel Yetenek - Genel Kültür

Kentsel yerleşmelerin büyümesinde ve fonksiyonel değişiminde yerel coğrafi koşulların yanı sıra küresel ölçekteki krizler ve ekonomik yönelimler de belirleyici olabilmektedir.

Örneğin; 19. yüzyılın ikinci yarısında okyanus ötesinde yaşanan askeri ve siyasi çatışmalar (Amerikan İç Savaşı) sonucunda Avrupa dokuma sanayisinin yeni ham madde arayışına girmesi, Anadolu'da o dönemde küçük bir kıyı yerleşmesi olan bir merkezin kaderini tamamen değiştirmiştir. Çukurova'nın yüksek tarımsal üretim potansiyelinin inşa edilen demir yolu ağıyla denize ulaştırıldığı bu nokta, kısa sürede dış ticarete dönük önemli bir iskele ve cazibe merkezine dönüşmüştür. Günümüzde ise Türkiye'nin ilk serbest bölgesine ev sahipliği yapan; limanı, lojistik üssü, tarıma dayalı sanayisi ve petrol depolama/dolum tesisleriyle çok fonksiyonlu bir metropol konumundadır.

Yukarıda mekânsal ve fonksiyonel gelişim süreci özetlenen kentsel merkez aşağıdakilerden hangisidir?

MersinAnswer
B
İskenderun
C
Adana
D
İzmir
E
Antalya

Answer

Metinde gelişim süreci anlatılan, 19. yüzyılda pamuk ihracatıyla büyüyen ve ilk serbest bölgeye sahip olan liman kentimiz Mersin'dir.

Doğru yanıt olan kentsel merkez, geçmişte 'Zephyrium' veya küçük bir balıkçı köyü olarak bilinirken, 1860'larda Avrupa'nın pamuk ihtiyacının Çukurova'dan karşılanmaya başlanması ve 1886'da Adana ile arasına demir yolu döşenmesiyle makro-seviyede büyümeye başlamıştır. 1987 yılında Türkiye'nin ilk Serbest Bölgesi'nin burada kurulması ve geçmişte rafineri olarak kurulan ATAŞ'ın günümüzde depolama/dolum tesisi olarak hizmet vermesi bu şehrin ayırt edici fonksiyonel özellikleridir.

Step-by-Step Solution

Metindeki coğrafi ve tarihsel ipuçlarını analiz etme

İpuçları: 19. yy'da küçük kıyı yerleşmesi, Amerikan İç Savaşı etkisi (pamuk talebi), Çukurova'ya demir yolu bağlantısı, Türkiye'nin ilk serbest bölgesi, petrol depolama tesisleri.

Şehri diğer kıyı ve tarım kentlerinden ayırmak için spesifik dönüm noktalarını belirlemek.

Bölgesel eşleştirme yapma (Çukurova detayı)

Çukurova'nın tarımsal ürünlerinin denize ulaştığı kıyı kenti aranmaktadır. Bu durum odağı Doğu Akdeniz'e daraltır.

İzmir veya Antalya gibi diğer bölgelerdeki büyük kıyı kentlerini elemek.

Kıyı kenti ve iç kesim ayrımını uygulama

Tarımsal üretimin yapıldığı ana merkez değil, bu ürünlerin 'denize ulaştırıldığı iskele' aranmaktadır. Bu durum üretim merkezi olan Adana'yı eler.

Hinterland (ardalan) ile liman (ihracat noktası) fonksiyonlarını coğrafi mekanda birbirinden ayırmak.

Sanayi ve ticaret türüne göre son elemeyi yapma

Ağır sanayi (demir-çelik) ile büyüyen İskenderun yerine, ilk serbest bölgeye ve ATAŞ petrol dolum tesislerine sahip olan Mersin'e ulaşılır.

Birbirine yakın iki önemli liman kentinin (Mersin ve İskenderun) fonksiyonel geçmişlerini ayırt etmek.

Key Concept

Şehirlerin Fonksiyonel Gelişimi ve Ulaşım-Hinterland İlişkisi

Hints

Metinde bahsedilen geniş tarım alanlarına sahip bölge Çukurova'dır. Bu bölgenin Akdeniz'e açılan ana kapısı olan kenti düşünmelisiniz.

Bu şehirde günümüzde faal bir petrol rafinerisi yoktur ancak geçmişte kurulan ATAŞ tesisleri günümüzde depolama ve lojistik üssü olarak kullanılmaktadır.

Türkiye'de dış ticareti geliştirmek amacıyla 1987 yılında faaliyete geçen ilk serbest bölge, Çukurova'nın limanı konumundaki bu ilimizde yer almaktadır.

Practice More

İskenderun, Karabük ve Ereğli gibi kentsel yerleşmelerin sanayi (özellikle demir-çelik) fonksiyonuna bağlı büyüme süreçlerini karşılaştıran soruları çözmeniz faydalı olacaktır.

Alternative Method

Türkiye'deki kentsel fonksiyonların 'ilklerini' ezberlemek de hızlı bir çözüm sunar. 'İlk Serbest Bölge' bilgisini doğrudan bu kentle eşleştirerek sonuca saniyeler içinde ulaşabilirsiniz.

Estimated Time:1m 30s

Question

Answer

Step-by-Step Solution

Key Concept

Common Mistakes

Hints

Practice More

Alternative Method

Topics

More questions from this topic