Türkiye'de rüzgarın şekillendirici etkisi; yağışın az, bitki örtüsünün cılız ve fiziksel ufalanmanın şiddetli olduğu alanlarda daha belirgindir. Bu doğrultuda İç Anadolu’da özellikle Konya-Karapınar çevresi ile Güneydoğu Anadolu’nun güney kesimlerinde rüzgar aşınım ve birikim şekillerine rastlanmaktadır.
Buna göre, Türkiye'de rüzgar şekilleri ve bu şekillerin dağılışı ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
- Mantar kaya ve tafoni gibi aşınım şekilleri, rüzgarın taşıdığı kum ve toz gibi materyalleri kayaçların alt kısımlarına çarparak aşındırması sonucunda meydana gelir.Answer
- BKonya-Karapınar çevresindeki kumul oluşumları, temel olarak dördüncü jeolojik zamandaki aktif buzul biriktirmesinin sonucunda ortaya çıkmıştır.
- CRüzgarın şekillendirici gücü, yıllık ortalama yağışın fazla ve bitki örtüsünün gür olduğu Karadeniz kıyı kuşaklarında en yüksek seviyededir.
- DTafoniler, rüzgarın taşıdığı materyalleri sığ kıyılarda biriktirmesiyle oluşan ve kıyı oklarına benzerlik gösteren biriktirme şekilleridir.
- ERüzgar aşınım şekillerinin İç Anadolu'da yaygın olması, bölgenin sadece karstik kayaçlardan oluşması ve yer altı sularının erimesiyle ilgilidir.
Answer
Mantar kaya ve tafoni gibi yer şekillerinin, rüzgarın taşıdığı materyallerin kayaçların alt kısımlarına çarpması (korazyon) sonucu oluştuğunu belirten seçenek doğrudur.
Mantar kaya ve tafoni oluşumunda temel mekanizma rüzgarın fiziksel aşındırma (korazyon) faaliyetidir. Rüzgarın taşıdığı kum taneleri, direnci düşük kayaçların alt kısımlarına çarparak zamanla burayı inceltir ve üstte dirençli bir şapka bırakan mantar görünümlü şekiller oluşturur.
Step-by-Step Solution
Key Concept
Rüzgarın Şekillendirici Etkisi ve Korazyon Süreci
Hints
1
Rüzgarın bir yeri şekillendirebilmesi için toprağın bitki kökleriyle tutulmaması gerekir.
2
Mantar kayanın alt kısmının daha ince olmasının nedeni, rüzgarın ağır kumları çok yükseğe taşıyamayıp yere yakın kısımlarda daha fazla aşındırma yapmasıdır.
3
Korazyon (rüzgar aşındırması) sürecinde kayaçların direnç farkı şekillerin oluşumunda belirleyici rol oynar.
Practice More
Balkan yarımadası ve Orta Asya gibi yerlerde görülen Lös toprakları ile Türkiye'deki birikim sahalarını karşılaştırınız.
Estimated Time:1m 30s