Question

Difficulty: MediumTürkiye'de Sıcaklık ve İzotermler

Türkiye'nin Ocak ayı indirgenmiş sıcaklık haritası incelendiğinde, en düşük sıcaklık değerlerinin Kuzeydoğu Anadolu'da (Erzurum-Kars çevresi) toplandığı görülmektedir. Bu haritalarda yükseltinin sıcaklık üzerindeki etkisi ortadan kaldırıldığına göre, söz konusu bölgede kış sıcaklıklarının Türkiye'nin en düşük değerlerine sahip olmasının temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

  1. Şiddetli karasallık ve enlem etkisiAnswer
  2. B
    Bölgenin ortalama yükseltisinin fazla olması
  3. C
    Kuzey sektörlü rüzgarlara kapalı bir konumda yer alması
  4. D
    Bitki örtüsünün alpin çayırlarından oluşması
  5. E
    Dağların uzanış yönü nedeniyle bakı etkisinin yetersiz kalması

Answer

Şiddetli karasallık ve enlem etkisi
İndirgenmiş sıcaklık haritaları hazırlanırken tüm merkezlerin yükseltisi deniz seviyesine (00 m) indirilir. Dolayısıyla bu haritalarda görülen sıcaklık değişimlerinde yükseltinin hiçbir etkisi yoktur. Kuzeydoğu Anadolu'nun kışın en soğuk yer olması, denizden uzak olması (şiddetli karasallık) ve kuzeyde yer alması (enlem etkisi) ile açıklanır.

Step-by-Step Solution

1
İndirgenmiş sıcaklık kavramını analiz etme
İndirgenmiş sıcaklık hesaplanırken yükselti etkisi yok sayılır (00 m kabul edilir). Bu nedenle sıcaklık farkları sadece enlem ve özel konum (denizellik-karasallık) faktörleriyle açıklanabilir.
Soruda belirtilen 'indirgenmiş' ifadesi yükselti seçeneğini doğrudan elemenizi sağlar.
2
Kuzeydoğu Anadolu'nun coğrafi özelliklerini değerlendirme
Erzurum-Kars çevresi Türkiye'nin en kuzeydoğusundadır (yüksek enlem) ve deniz etkisinden en uzak noktadadır (şiddetli karasallık).
Ocak ayında güneş ışınlarının geliş açısı (enlem) ve nem azlığı (karasallık) soğumanın temel faktörleridir.
3
Basınç merkezlerinin etkisini kontrol etme
Kışın Sibirya Yüksek Basıncı'nın bölgeye girişi, karasallık etkisiyle birleşerek sıcaklığı ekstrem seviyelere düşürür.
Enlem ve karasallık bu basınç sisteminin etkisini pekiştirir.

Key Concept

İndirgenmiş sıcaklık haritalarında yükselti faktörü dikkate alınmaz; sıcaklık dağılımı enlem, karasallık ve denizellik ile açıklanır.

Hints

1
'İndirgenmiş' kelimesi geçiyorsa yükseltiyle ilgili tüm seçenekleri elemeniz gerekir.
2
Türkiye'de kışın en soğuk yerin neden Erzurum-Kars olduğunu düşünün ama yükseltiyi devre dışı bırakın.
3
Denize uzaklık ve ekvatora olan uzaklık indirgenmiş haritaların ana değişkenleridir.

Practice More

Temmuz ayı indirgenmiş sıcaklık haritasında en yüksek sıcaklıkların neden Güneydoğu Anadolu'da olduğunu inceleyebilirsiniz.

Alternative Method

Gerçek sıcaklık ve indirgenmiş sıcaklık farkını düşünün: Fark fazlaysa yer yüksektir. Ancak indirgenmiş değerin kendisi soruluyorsa sadece karasallık ve enleme bakın.
Estimated Time:1m 0s
Rate this question