Dünya Ekonomik Bunalımı'nın etkisiyle Türkiye'nin dış ticaret hacminin daralması ve döviz rezervlerinin kritik seviyeye inmesi, Osmanlı Devleti'nden devralınan borçların ödenmesini bir "transfer sorunu" haline getirmiştir. Bu krizin aşılması ve borç ödemelerinin "milli ekonomi" stratejisiyle uyumlu bir zemine oturtulması amacıyla Paris Borçlar Sözleşmesi ile hayata geçirilen temel teknik düzenleme aşağıdakilerden hangisidir?
- ABorç yönetiminin, alacaklı devletlerin doğrudan denetimine imkan tanıyan yeni bir uluslararası konseyin yürütmesine bırakılması
- BTaksit ödemelerinde altın esasından vazgeçilerek, borçların tamamının sabit kur üzerinden Türk lirasına çevrilip iç borç statüsüne alınması
- Türkiye'nin ihraç ettiği tarım ve sanayi ürünlerinin bedellerinin borç taksitlerinden mahsup edilmesini öngören "Clearing" (takas) sisteminin uygulanmasıAnswer
- DHoover Moratoryumu hükümleri uyarınca, borç faizlerinin tamamen silinerek sadece ana paranın taksitlendirilmesi
- ELozan'da belirlenen paylaşım kriterlerinin değiştirilerek, borç yükümlülüğünün Türkiye Cumhuriyeti üzerinden tamamen kaldırılması
Answer
Türkiye'nin ihraç ettiği ürünlerin bedellerinin borçlardan mahsup edilmesini sağlayan "Clearing" (takas) sisteminin uygulanması
Doğru cevap olan ifade, Paris Borçlar Sözleşmesi'nin en belirgin ve dönemin milli ekonomi politikasına uygun teknik özelliğini açıklar. Türkiye, döviz rezervlerinin yetersizliği nedeniyle borç ödemekte zorlanınca, alacaklı devletlerle (özellikle Fransa) anlaşarak borç taksitlerinin bir kısmını nakit döviz yerine ihraç ettiği fındık, tütün, pamuk gibi ürünlerle ödeme yoluna gitmiştir. Bu "takas ve mahsup" (clearing) mekanizması, hem borçların ödenmesini sağlamış hem de kriz döneminde durma noktasına gelen dış ticareti canlandırmıştır.
Step-by-Step Solution
Key Concept
Clearing (Takas) Sistemi ve Ekonomik Bağımsızlık
Hints
1
Krizi sonrasında Türkiye'de döviz bulmak çok zorlaşmıştır; bu yüzden ödemelerin nakit dışında bir yöntemle yapılması gerekmiştir.
2
düzenlemesi, Türkiye'nin dış ticaretini korumak için uyguladığı "Milli İktisat ve Tasarruf" politikalarıyla, özellikle de ihracat odaklı çözümlerle paraleldir.
3
Cevap, dış ticarette "mal alana mal satma" veya borcu "mal göndererek kapatma" prensibi olan takas sistemini içermektedir.
Practice More
Osmanlı dış borçlarının son taksitinin hangi yıl ve hangi hükümet döneminde ödendiğini incelemek, konunun bütünlüğünü kavramanıza yardımcı olacaktır.
Alternative Method
Soruya kronolojik ve kavramsal eleme yöntemiyle de yaklaşılabilir: Lozan (1923), borç yönetimini alacaklılardan alıp Türkiye'ye vermiştir. Hoover Moratoryumu (1930) sadece ertelemedir. 1933 ise 'yeni bir teknik çözüm' (clearing) getirmiştir.
Estimated Time:1m 30s