Türkiye'nin demografik yapısı incelendiğinde, yılında çıkarılan Nüfus Planlaması Kanunu ile devletin "nüfusu artırıcı" (pronatalist) politikalardan vazgeçerek nüfus artış hızını sınırlandırmayı hedefleyen politikalara geçiş yaptığı görülmektedir. Ancak istatistiksel veriler, yılları arasında nüfus artış hızında hedeflenen belirgin düşüşün hemen gerçekleşmediğini ve Türkiye'nin toplam nüfus miktarının oransal olarak en büyük niceliksel sıçramalarından birini bu yirmi yıllık dönemde yaptığını göstermektedir.
Aşağıdakilerden hangisi, kısıtlayıcı yasal politikalara geçilmesine rağmen bu dönemde toplam nüfusun şiddetli bir şekilde artmaya devam etmesinin ardındaki temel demografik dinamiği en doğru şekilde ifade etmektedir?
- dönemindeki teşvik edici politikaların yarattığı geniş tabanlı genç nüfusun doğurganlık çağına girmesiyle oluşan demografik momentum ve tıp alanındaki gelişmelerle bebek ölüm hızlarının keskin biçimde düşmesi.Answer
- B'li yıllarda yaşanan küresel ekonomik buhranların Türkiye'de sanayileşmeyi sekteye uğratması sonucunda, kırsal kesimin iş gücü açığını kapatmak amacıyla doğal olarak geleneksel çok çocuklu aile yapısına yönelmesi.
- CBu dönemde nüfus artış hızının öncesi seviyeleri de aşarak binde 'ların üzerine çıkması ve bu sürekli geometrik büyüme eğiliminin toplam nüfus miktarına doğrudan yansıması.
- DBatı Avrupa ülkelerine yönelik kitlesel işçi göçlerinin oluşturduğu döviz girdisinin, ülke içindeki hanehalkı refahını aniden yükselterek kentsel alanlardaki doğurganlık oranlarını planlananın aksine tırmandırması.
- ENüfus planlaması kanununun yalnızca kentsel nüfus barındıran büyükşehirlerde yasal olarak uygulanıp, toplam nüfusun asıl büyük bölümünü oluşturan dağınık kırsal yerleşmelerde kanun kapsamına alınmamış olması.
Answer
Nüfusun şiddetli bir şekilde artmaya devam etmesinin temel nedeni, önceki dönemin teşvik edici politikalarının yarattığı geniş genç nüfus tabanının doğurganlık çağına girmesi (demografik momentum) ve tıp alanındaki gelişmelerle bebek ölüm oranlarının büyük ölçüde azalmasıdır.
Nüfus biliminde (demografi) bir toplumda doğurganlık hızını düşürücü politikalar uygulansa bile, geçmişteki yüksek doğurganlığın yarattığı geniş genç nüfus tabanı nedeniyle toplam nüfusun bir süre daha artmaya devam etmesine 'demografik momentum' adı verilir. Türkiye'de arasında kararlılıkla uygulanan artırıcı politikalar büyük bir genç kitle yaratmış, bu kitle 'lardan sonra aile kurmaya başlamıştır. Ayrıca sağlık koşullarının iyileşmesi ve bebek ölümlerinin keskin biçimde azalması, politikalar kısıtlayıcı olsa da Türkiye nüfusunun bu yirmi yıllık dönemde milyonlarca kişi artmasını sağlamıştır.
Step-by-Step Solution
Key Concept
Nüfus Artış Hızı ile Toplam Nüfus Ayrımı ve Demografik Momentum
Hints
1
Bir araba frene bastıktan sonra hemen durmaz, mevcut hızı ve ağırlığıyla bir süre daha ilerlemeye devam eder. Nüfus yapısında da, alınan yasal önlemlerin sonuç vermesi zaman alır.
2
arasında doğan ve teşviklerle sayılan milyonları bulan çocuklar, 'ten sonra ebeveynlik çağına adım atmıştır. Aile başına düşen çocuk sayısı (doğurganlık hızı) azalsa bile, ebeveyn sayısının çokluğu toplam doğumu artırmıştır.
3
Devletin hedeflerine zıt olarak görünen bu büyüme, geçmiş dönemin bir yansıması olan 'demografik momentum' ve tıp alanındaki gelişmeler sayesinde eskiye oranla çok daha fazla bebeğin hayatta kalabilmesi ile açıklanabilir.
Practice More
sonrası ve özellikle sonrasında devletin yeniden pronatalist (artırıcı) politikalara dönmesinin ekonomik ve demografik gerekçelerini (ortalama yaşın yükselmesi, demografik fırsat penceresi) inceleyiniz.
Alternative Method
Nüfus dinamiklerini bir banka hesabına benzeterek çözebilirsiniz: Devlet faiz oranını (artış hızı) düşürmüş olabilir, ancak anapara (önceki dönemden kalan devasa genç nüfus) o kadar büyüktür ki, düşük oranla bile elde edilen toplam getiri (yeni doğanlar) her geçen yıl daha da fazla olmaktadır.
Estimated Time:2m 0s