Examkin

Question

Difficulty: Very hardTürkiye'de Bitki Örtüsü: Çalı Formasyonu

Türkiye'de maki, garig ve psödomaki (yalancı maki) gibi çalı formasyonlarının coğrafi dağılışı; mutlak konum, iklim özellikleri, toprak yapısı ve tarihsel süreçteki beşerî müdahalelerin bir sonucu olarak şekillenmiştir. Bu formasyonların genel özellikleri ve yayılış alanları dikkate alındığında, aşağıdaki bilgilerden hangisi yanlıştır?

  1. Maki üst sınırının Akdeniz kıyılarından Marmara kıyılarına doğru gidildikçe enlem etkisine bağlı olarak alçalması, bu sınırın belirlenmesinde yıllık toplam yağış miktarındaki değişimin sıcaklıktan daha baskın bir rol oynadığını kanıtlar.Answer
  2. B
    Sandal, kocayemiş ve akçakesme gibi bazı türler, hem Akdeniz iklim kuşağındaki maki toplulukları içinde hem de Karadeniz'in nemli kıyı kuşağındaki psödomaki alanlarında görülebilen ortak elemanlardır.
  3. C
    Garig formasyonu; maki örtüsünün aşırı tahrip edildiği, toprak tabakasının inceldiği ve kireçli ana kayanın yüzeyde kaldığı karstik sahalarda gelişen kısa boylu, seyrek ve kurakçıl bitki topluluklarıdır.
  4. D
    Psödomakiler, Karadeniz ikliminin nemli şartlarında ormanların tahrip edilmesiyle oluşur ve içlerinde fındık, kızılcık, şimşir gibi kışın yaprak döken türlerin baskın olmasıyla maki formasyonundan ayrılır.
  5. E
    Maki elemanlarının yapraklarının sklerofil (sert yapraklı) yapıda olması, gözeneklerinin yaprak alt yüzeyinde toplanması ve köklerinin derine inmesi, Akdeniz yaz kuraklığına karşı geliştirilen morfolojik adaptasyonlardır.

Answer

Maki üst sınırının enleme bağlı olarak değişmesinde yağışın sıcaklıktan daha etkili olduğunu savunan ifade yanlıştır.
Maki üst sınırı Antalya'da yaklaşık 800-900 metrelerdeyken, İzmir'de 500-600, Marmara'da 200-300 metrelere kadar iner. Bu düzenli azalışın sebebi güneyden kuzeye gidildikçe sıcaklık ortalamalarının düşmesidir. Bu durumun yağış miktarı ile doğrudan ve belirleyici bir ilişkisi yoktur; temel faktör enlem etkisidir.

Step-by-Step Solution

1
Türkiye'deki çalı formasyonlarının (maki, garig, psödomaki) oluşum nedenlerini ve türlerini analiz etme.
Maki ve garig Akdeniz iklimi/tahribatı ile, psödomaki ise Karadeniz iklimi/tahribatı ile ilişkilidir.
Her formasyonun kendine özgü bir iklim ve oluşum hikayesi vardır.
2
Üst sınır (yetişme sınırı) kavramını coğrafi prensiplerle değerlendirme.
Bitki örtüsünün enleme bağlı (güneyden kuzeye) üst sınır değişimi, doğrudan güneş ışınlarının geliş açısı ve buna bağlı sıcaklık değişimiyle (enlem etkisi) ilgilidir.
Yükselti ve enlem gibi faktörler bitkinin ihtiyaç duyduğu minimum sıcaklık eşiğini belirler.
3
Seçenekteki 'yağış miktarının sıcaklıktan daha baskın olduğu' iddiasını test etme.
Yanlış bir çıkarımdır; çünkü maki türlerinin kuzeye doğru çıkabildikleri maksimum yükseklik yağış azaldığı için değil, hava soğuduğu için düşer.
Yağış miktarı bitki gürlüğünü etkileyebilir ancak temel ısınma sınırını (termik sınır) sıcaklık belirler.

Key Concept

Maki Üst Sınırı ve Enlem İlişkisi

Hints

1
Güneyden kuzeye gidildikçe değişen coğrafi unsurları ve 'üst sınır' (limit) kavramının neye bağlı olduğunu düşünün.
2
Enlem etkisi ile sıcaklık arasındaki ilişkiyi hatırlayın; yağış miktarı her zaman kuzeye doğru düzenli olarak azalmaz.
3
Maki üst sınırı sıcaklık yetersizliği nedeniyle alçalır; yağış miktarı bu termik sınırın belirlenmesinde birincil unsur değildir.

Practice More

Türkiye'de orman üst sınırı ile maki üst sınırının kuzeye doğru değişimlerini karşılaştıran soruları çözerek matematik konum etkisini pekiştirebilirsiniz.
Estimated Time:3m 0s
Rate this question

Topics

Türkiye'de Bitki Örtüsü: Çalı Formasyonu

More questions from this topic