Question

Difficulty: MediumParaleller ve Enlem Etkileri

Türkiye'nin matematik konumu ve Kuzey Yarım Küre'deki yeri göz önüne alındığında, Hatay'dan yola çıkarak Sinop'a doğru hareket eden bir gözlemcinin yolculuğu boyunca pek çok coğrafi değişime tanıklık etmesi beklenir.

Buna göre, gözlemcinin tespit ettiği aşağıdaki durumlardan hangisi yalnızca enlem etkisiyle (matematik konum) açıklanabilir?

  1. Güneş ışınlarının atmosferde katettiği yolun uzamasına bağlı olarak tutulma oranının artmasıAnswer
  2. B
    Kıyı şeridinde nemliliğin fazla olması nedeniyle günlük ve yıllık sıcaklık farklarının az olması
  3. C
    Yol boyunca deniz seviyesinden uzaklaşıldıkça yıllık sıcaklık farklarının artış göstermesi
  4. D
    Dağların uzanış doğrultusuna bağlı olarak Ege kıyılarında denizel etkinin iç kesimlere sokulabilmesi
  5. E
    Kuzey Anadolu fay hatları çevresinde deprem riskinin ve jeotermal kaynakların yoğunlaşması

Answer

Güneş ışınlarının atmosferde katettiği yolun uzamasına bağlı olarak tutulma oranının artması
Türkiye, Kuzey Yarım Küre'de yer aldığı için güneyden kuzeye gidildikçe güneş ışınlarının geliş açısı daralır. Işınlar atmosferde ne kadar eğik (dar) açıyla ilerlerse, katettikleri yol o kadar uzar. Yolun uzaması ise atmosferdeki gazlar ve partiküller tarafından daha fazla tutulmaya (enerji kaybına) uğramalarına neden olur. Bu durum tamamen Türkiye'nin enlem değerleriyle ilgili bir matematik konum sonucudur.

Step-by-Step Solution

1
Konum Belirleme
Gözlemci Hatay'dan (3636^\circ K) Sinop'a (4242^\circ K) doğru, yani güneyden kuzeye hareket etmektedir.
Türkiye'nin enlem derecelerini ve hareket yönünü belirlemek enlem etkisini analiz etmek için temeldir.
2
Enlem Etkisi Analizi
Kuzeye gidildikçe güneş ışınlarının geliş açısı daralır.
Dünyanın şekli nedeniyle Ekvator'dan kutuplara doğru gidildikçe ışınların düşme açısı küçülür.
3
Tutulma Oranı İlişkisi
Daha dar açıyla gelen ışınlar atmosferde daha uzun bir yol kateder, bu da atmosfer tarafından emilen ve yansıtılan enerji miktarını (tutulma oranı) artırır.
Bu durum, hiçbir yerel faktörden etkilenmeyen saf bir matematik konum (enlem) sonucudur.
4
Özel Konum Elemesi
Nemlilik, dağların uzanışı, yükselti ve jeolojik yapı gibi özelliklerin özel konum olduğu tespit edilir.
Soruda 'yalnızca' enlem etkisi istendiği için özel konum özellikleri elenmelidir.

Key Concept

Enlem Etkisi ve Matematik Konum
Estimated Time:55s
Rate this question