Examkin

Question

Difficulty: MediumTürkiye'de Tarım

İç Anadolu ve Güneydoğu Anadolu bölgeleri, doğal iklim koşulları bakımından yaz kuraklığının belirgin olduğu yarı kurak karasal özellikler gösterir. Bu iki bölgede hayata geçirilen büyük ölçekli sulama projeleri (KOP ve GAP) ile birlikte tarımsal üretimdeki su kısıtlılığı büyük ölçüde aşılmış ve endüstri bitkilerinin ekim alanları hızla genişlemiştir. Ancak sulama imkânlarının artmasına rağmen; GAP havzasında pamuk tarımı hızla gelişerek bölgeyi üretimde ilk sıraya taşırken, KOP havzasındaki sulu tarım alanlarında pamuk yetiştirilememekte, bunun yerine ağırlıklı olarak şeker pancarı ve mısır gibi ürünler tercih edilmektedir.

Her iki bölgenin de sulama olanaklarına kavuşmasına rağmen, öne çıkan tarım ürünlerindeki bu temel farklılığın nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

  1. Güneydoğu Anadolu'da yaz sıcaklık ortalamalarının ve ısı birikiminin pamuğun yetişme koşullarına İç Anadolu'dan daha uygun olmasıAnswer
  2. B
    İç Anadolu Bölgesi'ndeki tarım arazilerinin ortalama yükseltisinin fazla olmasından dolayı sulama maliyetlerinin çok yüksek olması
  3. C
    Konya Ovası Projesi (KOP) kapsamında tarımsal sulama suyunun yalnızca yer altı kaynaklarından sağlanabilmesi
  4. D
    İç Anadolu'da kurulan sanayi tesislerinin hammadde ihtiyacını karşılamak amacıyla devletin pamuk ekimine sınırlandırma getirmesi
  5. E
    Güneydoğu Anadolu'da geniş tarım arazilerinde makineli tarımın İç Anadolu'ya göre daha erken dönemlerde yaygınlaşmış olması

Answer

Her iki bölgenin sulanmasına rağmen GAP'ta pamuk yetişip KOP'ta yetişmemesinin temel nedeni, Güneydoğu Anadolu'da yaz sıcaklık ortalamalarının ve ısı birikiminin pamuk tarımı için İç Anadolu'dan çok daha uygun olmasıdır.
Doğru cevap, bitki yetişme şartlarında suyun yanı sıra sıcaklığın da kritik bir faktör olduğunu vurgulayan seçenektir. Pamuk, büyüme evresinde bol suya, olgunlaşma ve hasat evresinde ise şiddetli yaz kuraklığına ve yüksek ısı birikimine ihtiyaç duyar. GAP'ın uygulandığı Güneydoğu Anadolu Bölgesi, enlem ve karasallığın etkisiyle Türkiye'de yaz sıcaklık ortalamalarının en yüksek olduğu yerdir. Konya Ovası (KOP) ise sulanabilse bile, denizden ortalama 10001000 metre yüksekte olması nedeniyle gece-gündüz sıcaklık farkının yüksek olduğu, yaz aylarında pamuğun ihtiyaç duyduğu kesintisiz ısı birikimini sağlayamayan bir alandır.

Step-by-Step Solution

1
Bölgelerin doğal iklim kısıtlamalarını analiz et.
Hem GAP hem de KOP alanlarında doğal koşullarda en büyük engel yaz kuraklığı ve su yetersizliğidir.
Sorunun bağlamını ve sulama projelerinin (GAP ve KOP) hangi ortak sorunu çözdüğünü anlamak için.
2
Sulama projelerinin etkisini değerlendir.
Sulama projeleri toprağa su getirir, ancak havanın sıcaklığını, donlu gün sayısını veya deniz seviyesinden yüksekliği (rakım) değiştirmez.
İnsan müdahalesinin (sulamanın) doğa üzerindeki sınırlarını belirlemek için.
3
Pamuk bitkisinin ekolojik isteklerini KOP ve GAP özelinde karşılaştır.
Pamuk, bol suyun yanında kozalarının olgunlaşması için şiddetli yaz sıcağı ve yüksek ısı birikimi ister. GAP'ta yazlar çok sıcak geçerken, KOP'ta ortalama yükseltinin 10001000 metre civarında olması nedeniyle yaz geceleri serin geçer ve pamuk olgunlaşamaz.
İki bölge arasındaki farklılığın temelindeki coğrafi (klimatik) nedeni tespit etmek için.

Key Concept

Tarımsal Üretimde İklim İstekleri ve Isı Birikimi

Hints

1
Sulama projeleri bitkinin su ihtiyacını karşılar, ancak bölgenin enlem veya yükseltisinden kaynaklanan iklim şartlarını (sıcaklık değerlerini) değiştiremez.
2
İç Anadolu Bölgesi, Güneydoğu Anadolu'ya kıyasla ortalama yükseltisi daha fazla olan ve yaz aylarında geceleri serin geçen bir bölgedir.
3
Pamuk kozalarının açıp olgunlaşabilmesi için uzun süreli ve yüksek bir yaz sıcağına (ısı birikimine) ihtiyaç vardır. Suyu verseniz bile üşüyen pamuk olgunlaşmaz.

Practice More

Farklı bölgelerde sulama projelerinin (örneğin DAP) ürün yelpazesine etkisini ve hangi ürünlerin iklim engeline takıldığını inceleyen soruları çözünüz.

Alternative Method

Olayı tersten düşünün: KOP alanlarında bolca yetiştirilen Şeker Pancarı serin iklimlere toleranslıdır, ancak GAP'ta çok fazla tercih edilmez çünkü aşırı yaz sıcağı pancarın verimini/şeker oranını olumsuz etkiler.
Estimated Time:1m 15s
Rate this question

Topics

Türkiye'de Tarım

More questions from this topic