Question

Difficulty: HardTürkiye'de Sanayi

Türkiye'de sanayi tesislerinin yer seçiminde; ham maddeye yakınlık, enerji kaynağına yakınlık, ulaşım ve pazar gibi faktörler temel belirleyicilerdir. Ancak bazı sanayi kollarında, tesislerin lokasyonu belirlenirken bu faktörlerden biri diğerlerine göre daha baskın olabilmektedir.

Aşağıdaki tabloda bazı merkezler, bu merkezlerde öne çıkan sanayi kolları ve kuruluş yerlerinin belirlenmesindeki temel faktörler eşleştirilmiştir:

MerkezÖne Çıkan Sanayi KoluTemel Lokasyon Faktörü
I. Karabük ve EreğliDemir-ÇelikEnerji Kaynağına Yakınlık
II. SeydişehirAlüminyumHam Madde ve Enerji Kaynağına Yakınlık
III. İskenderunDemir-ÇelikUlaşım ve Liman Olanakları
IV. BandırmaGübre ve Bor İşlemeUlaşım ve Pazarlama

Tablodaki veriler ve Türkiye'nin sanayi coğrafyası özellikleri dikkate alındığında, yapılan aşağıdaki çıkarımlardan hangisine ulaşılamaz?

  1. A
    Aynı sanayi kolunun farklı merkezlerde (I ve III) kurulmasında farklı lokasyon faktörleri etkili olabilmektedir.
  2. B
    Seydişehir örneğinde olduğu gibi, bazı tesislerin yer seçiminde ham maddenin yanı sıra üretimde ihtiyaç duyulan yüksek enerjiye erişim de gözetilmiştir.
  3. C
    Marmara Denizi kıyısındaki Bandırma'da gübre sanayisinin gelişmesi, ham maddenin bölgeden çıkarılmasına değil, ithalat ve dağıtım kolaylığına dayanır.
  4. Karadeniz Ereğli ve Karabük'te demir-çelik sanayisinin gelişmesi, bölgedeki zengin demir cevheri yataklarının varlığı ile açıklanan bir ham madde yakınlığı örneğidir.Answer
  5. E
    Türkiye'de bazı ağır sanayi kollarının yer seçiminde hinterlandı geniş liman şehirlerinin tercih edilmesi, dış ticaret avantajlarıyla doğrudan ilgilidir.

Answer

Karadeniz Ereğli ve Karabük'te demir-çelik sanayisinin gelişmesinin temel nedeni bölgedeki demir yatakları değil, taş kömürü yataklarına (enerji kaynağına) olan yakınlıktır.
Karadeniz Ereğli ve Karabük'te demir-çelik sanayisinin kurulmasının temel gerekçesi 'enerji kaynağına (taş kömürü) yakınlık' ilkesidir. Bu bölgede demir yatakları bulunmamaktadır; ihtiyaç duyulan demir cevheri Sivas-Divriği'den demir yolu ile taşınmaktadır. Bu nedenle bölgedeki gelişmeyi 'ham maddeye yakınlık' ile açıklayan ifade yanlıştır.

Step-by-Step Solution

1
Merkezlerin sanayi dallarını ve mevcut kaynaklarını analiz etme
Karabük ve Ereğli'de taş kömürü (enerji) vardır ancak demir cevheri yoktur. İskenderun'da ne demir ne de kömür vardır, sadece liman (ulaşım) vardır. Seydişehir'de ise hem boksit (ham madde) hem de enerji (baraj) mevcuttur.
Her sanayi tesisinin kuruluş mantığının farklı olduğunu saptamak için bu analiz gereklidir.
2
Yanlış çıkarımı tespit etme
Karadeniz Ereğli ve Karabük'teki demir-çelik tesisleri, demir cevherini Sivas (Divriği) gibi dış merkezlerden trenle getirmektedir. Bu nedenle kuruluş nedeni 'ham maddeye yakınlık' olamaz.
Öğrencilerin en çok karıştırdığı 'ham madde' ve 'enerji kaynağı' ayrımını test etmek için kritiktir.

Key Concept

Türkiye'de Demir-Çelik Sanayisi ve Lokasyon Faktörleri

Hints

1
Karabük ve Ereğli'de hangi maden çıkarıldığını, demirin ise nereden getirildiğini hatırlayın.

Practice More

Türkiye'deki diğer metalurji tesislerini (Samsun Bakır, Elazığ Ferrokrom) benzer lokasyon kriterlerine göre sınıflandırarak çalışın.
Estimated Time:2m 0s
Rate this question