Examkin

Question

Türkiye'nin yer şekillerinin oluşumunda karstlaşma süreci; litolojik yapı, iklim ve yer şekillerinin etkileşimiyle önemli bir rol oynar. Özellikle kimyasal tortul kayaçların yaygın olduğu sahalarda farklı boyutlarda aşınım ve birikim şekilleri meydana gelmiştir.

Buna göre, Türkiye'deki karstik şekiller ve bu şekillerin dağılışları ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

  1. A
    Lapyalar, yer üstü sularının aşındırmasıyla oluşan en geniş karstik düzlükler olup Türkiye'de sadece İç Anadolu Bölgesi'nde yaygın olarak görülür.
  2. B
    Sarkıt, dikit ve sütun gibi karstik birikim şekilleri, yer altı sularının fiziksel (mekanik) aşındırmasıyla meydana gelen ve oluşumu III. Jeolojik Zaman volkanizmasına bağlı olan şekillerdir.
  3. C
    Obruklar, yer altı mağara tavanlarının çökmesiyle oluşan derin kuyular olup Türkiye'de sadece jips (alçı taşı) tabakalarının bulunduğu Sivas ve çevresinde görülür.
  4. Batı Toroslar kuşağında yer alan Elmalı, Korkuteli ve Kestel gibi düzlükler, karstik aşınım sonucunda oluşan en geniş yer şekilleri olan polye (karstik ova) örnekleridir.Answer
  5. E
    Travertenler, yer altı sularındaki kalsiyum karbonatın yüzeye çıktığı alanlarda çökelmesiyle oluşan ve Türkiye ekonomisinde önemli birer enerji kaynağı olarak kullanılan madenlerdir.

Answer

Batı Toroslar'daki Elmalı, Korkuteli ve Kestel gibi ovaların en geniş karstik aşınım şekilleri olan polye örnekleri olduğu ifadesi doğrudur.
Batı Toroslar'da yer alan Elmalı, Korkuteli ve Kestel gibi sahalar, karstik erime sonucunda tabanları alüvyonla kaplanan ve geniş alanları ifade eden karstik ovaların (polye) en karakteristik örnekleridir. Bu ovalar hem tarımsal faaliyetler hem de yerleşme için bölgedeki en uygun alanlardır.

Step-by-Step Solution

1
Karstik süreç ve kayaç yapısının tanımlanması
Karstlaşma; kalker, jips ve kaya tuzu gibi kimyasal tortul kayaçların su ile teması sonucu çözünmesi (kimyasal aşınım) ve birikmesi sürecidir.
Soruda sorulan şekillerin temel oluşum mekanizmasını anlamak için gereklidir.
2
Karstik aşınım şekillerinin hiyerarşik boyutlarının analizi
Küçükten büyüğe sıralama: Lapya < Dolin < Uvala < Polye şeklindedir.
Seçeneklerdeki boyut hatalarını (lapyanın en geniş olduğunun söylenmesi gibi) elemeyi sağlar.
3
Bölgesel dağılış ve örneklerin doğrulanması
Batı Toroslar'daki Elmalı, Korkuteli, Kestel ve Tefenni gibi ovaların 'Takke' kısaltmasıyla bilinen polye örnekleri olduğu teyit edilir.
Türkiye coğrafyasındaki spesifik yer isimlerinin karstik terimlerle eşleştirilmesi doğru cevaba ulaştırır.

Key Concept

Karstik Aşınım Şekilleri ve Dağılışı

Hints

1
Karstik şekillerin boyutlarını (Lapya, Dolin, Uvala, Polye) hatırlayın.
2
Toros Dağları'ndaki ovaların (Elmalı, Korkuteli) hangi tür karstik şekil olduğunu düşünün.
3
Karstik oluşumların sadece kimyasal tortul kayaçlar (kalker, jips) üzerinde gerçekleştiğini ve kimyasal bir süreç olduğunu unutmayın.

Practice More

Jips (alçı taşı) karstının en yaygın olduğu bölgeyi ve karstik kaynakların (voklüz) sularının neden kireçli olduğunu araştırınız.
Estimated Time:1m 15s

Topics

KPSS_COG__turkiyenin_yer_sekilleri__karstik_sekiller

More questions from this topic