Examkin

Question

Difficulty: MediumI. Göktürk Devleti

I. Göktürk Devleti'nin en parlak dönemi olan Mukan Kağan zamanında, devletin batı kanadını "Yabgu" unvanıyla yöneten İstemi Yabgu, İpek Yolu'nun kontrolünü ele geçirmek için stratejik ittifaklar kurmuştur. Bu doğrultuda önce Sâsânîlerle iş birliği yaparak Akhun (Eftalit) Devleti'ne son verilmiş, ardından Sâsânîlerin İpek Yolu ticaretini engellemesi üzerine Bizans İmparatorluğu ile diplomatik ilişkiler başlatılmıştır.

Bu diplomatik faaliyetler ve devletin genel yapısı dikkate alındığında, I. Göktürk Devleti ile ilgili aşağıdaki çıkarımlardan hangisi yapılamaz?

  1. A
    Dış politikada ekonomik çıkarlar ve ticaret yollarının güvenliği belirleyici olmuştur.
  2. B
    İkili teşkilat yapısı, batı yönündeki genişleme ve diplomasi trafiğini kolaylaştırmıştır.
  3. C
    Orta Asya'da Türk siyasi birliği büyük oranda sağlanarak güçlü bir merkezi otorite kurulmuştur.
  4. Türk tarihinin ilk yazılı belgeleri olan Orhun Yazıtları bu dönemde dikilerek devlet politikası kayıt altına alınmıştır.Answer
  5. E
    Bizans ile kurulan ilişkiler, Türklerin Batı dünyasıyla doğrudan diplomatik temas kurduğu ilk süreci başlatmıştır.

Answer

Türk tarihinin ilk yazılı belgeleri olan Orhun Yazıtları'nın bu dönemde dikildiği ifadesi yanlıştır; çünkü bu yazıtlar II. Göktürk (Kutluk) Devleti'ne aittir.
Doğru seçenek olan Orhun Yazıtları ile ilgili ifade yanlıştır. Türk tarihinin ilk yazılı edebi ve siyasi belgeleri kabul edilen Orhun Yazıtları, II. Göktürk (Kutluk) Devleti döneminde (8. yüzyılın ilk yarısında) dikilmiştir. I. Göktürk Devleti döneminde ise Bugut Yazıtı gibi daha erken dönem ve genellikle Soğdca yazılmış belgeler bulunmaktadır.

Step-by-Step Solution

1
Dönem analizi yapılması
Soruda I. Göktürk Devleti'nin Mukan Kağan ve İstemi Yabgu dönemi ele alınmaktadır.
I. ve II. Göktürk devletlerinin özelliklerini birbirinden ayırmak sorunun temelidir.
2
Dış politika ve ekonomik ilişkilerin değerlendirilmesi
İpek Yolu hakimiyeti için Sâsânî ve Bizans ile kurulan ittifaklar doğrulanır.
Türklerin Orta Asya'daki temel ekonomik hedefi İpek Yolu kontrolüdür.
3
Yönetim biçiminin incelenmesi
İstemi Yabgu'nun batı kanadındaki faaliyetleri üzerinden ikili teşkilat yapısı doğrulanır.
Yabgu unvanı batı kanadını yöneten hanedan üyesine verilir.
4
Kültürel ve yazılı mirasın kontrol edilmesi
Orhun Yazıtları'nın 8. yüzyılda (II. Göktürk) dikildiği tespit edilir.
Bu kronolojik hata, sınavda en sık yapılan karıştırmalardan biridir.

Key Concept

I. Göktürk Devleti Siyasi Tarihi ve Dış Politikası

Hints

1
I. Göktürk ve II. Göktürk devletlerini birbirinden ayıran en temel farklardan biri, Orhun Yazıtları'nın hangi devlete ait olduğudur.
2
İstemi Yabgu'nun batı kanadındaki bağımsız dış politika yürütme yetkisini ikili teşkilat yapısında arayın.
3
Orhun Yazıtları 730'lu yıllarda dikilmiştir; I. Göktürk Devleti ise 630 yılında Çin esaretine girerek yıkılmıştır.

Practice More

İstemi Yabgu'nun Bizans'a gönderdiği elçi Maniakh'ın seyahatnamesi ve Bizanslı elçi Zemarkhos'un Göktürk sarayındaki gözlemlerini inceleyiniz.

Alternative Method

Kronolojik eleme yöntemi: I. Göktürk (552-630), II. Göktürk (682-744). Yazıtların tarihini (8. yy) bildiğinizde seçenek doğrudan elenir.
Estimated Time:1m 15s
Rate this question

Topics

I. Göktürk Devleti

More questions from this topic