Question

Difficulty: HardTürk-İslam Devletlerinde Bilim, Kültür ve Sanat

Türk-İslam dünyasında bilimsel çalışmaların altın çağını yaşadığı 11.11. yüzyılda; astronomi, matematik ve coğrafya alanındaki özgün buluşlarıyla tanınan Ebu Reyhan el-Biruni, birçok eserini farklı hükümdarlara ithaf etmiştir. Biruni’nin, astronomi ve matematiksel coğrafya üzerine kaleme aldığı, trigonometrik hesaplamalar ve astronomik gözlemler içeren, Gazneli Sultan Mesud’a sunarak ödüllendirildiği başyapıtı aşağıdakilerden hangisidir?

  1. El-Kanunü'l-Mes'udiAnswer
  2. B
    Kitâbü’ş-Şifâ
  3. C
    el-Kânûn fi’t-Tıbb
  4. D
    Kitabü’t-Tahkik ma li’l-Hind
  5. E
    İhsâü’l-Ulûm

Answer

Biruni tarafından astronomi alanında yazılan ve Sultan Mesud'a sunulan eser El-Kanunü'l-Mes'udi'dir.
Doğru cevap olan El-Kanunü'l-Mes'udi, Biruni tarafından yazılmış devasa bir astronomi eseridir. Eserin adı, Biruni'yi himaye eden Gazneli Mahmut'un oğlu Sultan Mesud'dan gelmektedir. Biruni bu eseri tamamladığında sultanın kendisine gönderdiği filleri dolusu gümüşü, 'bu para beni bilimden uzaklaştırır' diyerek reddetmiştir.

Step-by-Step Solution

1
Soru kökündeki anahtar bilgileri analiz edin.
Müellifin Biruni olduğu, alanın astronomi/coğrafya olduğu ve eserin Sultan Mesud'a ithaf edildiği belirlendi.
Biruni'nin birden fazla alanda eseri olduğu için konu ve hami eşleştirmesi doğru cevaba götürür.
2
İsim benzerliği olan eserleri eleyin.
İbn-i Sina'nın 'El-Kanun fi't-Tıbb' (Tıp Kanunu) eseri ile Biruni'nin 'El-Kanunü'l-Mes'udi' (Mesudi Kanunu) eseri arasındaki fark ayırt edildi.
Öğrenciler sıklıkla 'Kanun' kelimesini gördüklerinde doğrudan tıp alanına veya İbn-i Sina'ya yönelmektedir; bu karmaşayı gidermek gerekir.
3
Biruni'nin kendi eserleri arasında içerik ayrımı yapın.
Tahkik ma li'l-Hind'in bir kültür tarihi olduğu, astronomi eserinin ise Mesud'a ithaf edilen kitap olduğu doğrulandı.
Biruni'nin her iki eseri de çok ünlüdür ancak konu bakımından tamamen farklı disiplinlere aittirler.

Key Concept

Biruni'nin bilimsel eserleri ve hami-yazar ilişkisi

Hints

1
Eserin isminde, ithaf edildiği sultanın adı geçmektedir.
2
Bu kitap tıp alanında değil, astronomi ve trigonometri alanındadır; İbn-i Sina'nın ünlü tıp kitabıyla isim benzerliği taşır.
3
Gazneli Mahmut'un oğlu Sultan Mesud adına yazılan 'Mes'udi Kanunu' olarak bilinen eserdir.

Practice More

İbn-i Sina'nın 'Kitâbü’ş-Şifâ' (Şifa Kitabı) adının tıp çağrıştırmasına rağmen bir felsefe kitabı olduğu bilgisini mutlaka not edin, bu KPSS'de sıkça sorulan bir çeldiricidir.

Alternative Method

Eser isimlerindeki 'ithaf' eklerine bakarak (Mesudi -> Mesud) mantıksal eşleştirme yapılabilir.
Estimated Time:1m 15s
Rate this question