Türkiye'nin farklı bölgelerinde yürütülen jeomorfolojik arazi çalışmaları neticesinde hazırlanan bir teknik raporda şu bulgulara yer verilmiştir:
I. Yöre: Tabakaların eğim yönüne paralel uzandığı, killi yapının hâkim olduğu sahada; şiddetli yağışlar sonrası ana kaya üzerindeki örtünün bloklar hâlinde yer değiştirdiği gözlemlenmiştir.
II. Yöre: Bitki örtüsünün tahrip edildiği ve meraların aşırı otlatıldığı sahada; sağanak yağışların ve rüzgârın etkisiyle toprağın verimli üst kısmının zamanla taşınarak ana kayanın yüzeye çıktığı saptanmıştır.
Bu iki yöredeki doğal süreçlerin mekanizmaları ve korunma yöntemleri göz önüne alındığında, aşağıdaki çıkarımlardan hangisi her iki olayı kapsayan en tutarlı değerlendirmedir?
- I. yöredeki olay, yer çekimi ve jeolojik yapının etkisiyle oluşan derin bir kütle hareketi olduğundan mühendislik önlemleri ön plandadır; II. yöredeki olay ise toprağın dış kuvvetlerce süpürülmesi süreci olduğundan bitki örtüsünün korunması esastır.Answer
- BHer iki yörede de yaşanan olayların temel kaynağı bitki örtüsü eksikliği olduğundan, eğime dik teraslama yaparak sahayı yoğun bir şekilde ağaçlandırmak her iki risk grubunu da tamamen ortadan kaldıracaktır.
- CI. yörede rüzgârın etkisiyle oluşan fiziksel aşınma ana etmenken; II. yörede yer çekimi ve killi yapının birleşimi sonucunda ani bir kütlesel yer değiştirme gözlenmektedir.
- DI. yörede görülen erozyon süreci nadas tarımının yaygınlaşmasıyla hızlanırken; II. yöredeki heyelan riski drenaj kanalları açılarak toprağın suya doyması engellenerek azaltılabilir.
- EHer iki olay da yalnızca dış kuvvetlerin etkisiyle gerçekleşen yavaş süreçler olup, bu süreçlerin insan faaliyetleri veya yer şekli özellikleri ile doğrudan bir ilişkisi bulunmamaktadır.
Answer
I. yöredeki derin kütle hareketine karşı mühendislik önlemlerinin, II. yöredeki yüzey süpürülmesine karşı ise bitki örtüsü korumasının esas olduğunu belirten ifade doğrudur.
Doğru değerlendirme, I. yöredeki olayın (heyelan) derin bir kütle hareketi olduğunu ve mühendislik çözümleri (drenaj gibi) gerektirdiğini, II. yöredeki olayın (erozyon) ise yüzeyel bir süpürülme olduğunu ve bitki örtüsü ile kontrol altına alınabileceğini vurgular.
Step-by-Step Solution
Key Concept
Erozyon ve Heyelan Arasındaki Mekanizma Farklılıkları
Hints
1
Hangi olayda toprağın sadece üst kısmı süpürülüyor, hangisinde ana kaya üzerindeki bloklar kayıyor?
2
Bitki köklerinin derinliği heyelan tabakasına ulaşabilir mi yoksa sadece yüzeyi mi tutar?
3
I. yöredeki 'tabaka uzanışı' ifadesi, olayın jeolojik yapıyla yani kütle hareketiyle ilgili olduğunun en büyük kanıtıdır.
Practice More
Türkiye haritası üzerinde heyelan ve erozyon riskinin en yüksek olduğu alanları işaretleyerek bölgesel farkları çalışınız.
Alternative Method
Olayları Karadeniz (Heyelan) ve İç Anadolu (Erozyon) örnekleri üzerinden düşünerek, buralarda uygulanan geleneksel önlemleri karşılaştırabilirsiniz.
Estimated Time:2m 0s