Examkin

Question

Difficulty: MediumSosyal Hayat ve Toplum Yapısı

Osmanlı Devleti'nin klasik dönemindeki toplumsal düzen; yöneten (beraya) ve yönetilen (reaya) ayrımı, dini aidiyete dayalı "Millet Sistemi" ve sosyal dayanışmayı sağlayan "Vakıf" kurumu üzerine inşa edilmiştir. Bu toplumsal düzenin genel işleyişi ve hareketlilik özellikleri ile ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

  1. A
    Millet sisteminde toplum; Müslümanlar ve gayrimüslimler (zimmi) şeklinde temel olarak inanç esasına göre teşkilatlandırılmıştır.
  2. B
    Reaya sınıfı; üretim faaliyetinde bulunan, devlete vergi vermekle yükümlü olan köylü, esnaf ve konar-göçer grupları kapsar.
  3. C
    Beraya sınıfı; askeri, idari ve dini yetkilere sahip olan, vergi muafiyeti bulunan ve Seyfiye, İlmiye, Kalemiye kollarına ayrılan gruptur.
  4. Osmanlı toplumsal yapısında sınıflar arası geçiş katı kurallarla yasaklanmış olup reaya sınıfından birinin yönetenler safına geçme imkanı bulunmamaktadır.Answer
  5. E
    Vakıf sistemi; eğitim, sağlık ve sosyal yardım gibi kamusal hizmetlerin devlet hazinesine ek mali yük getirmeden yürütülmesini sağlamıştır.

Answer

Osmanlı toplumsal yapısında sınıflar arası geçişin katı kurallarla yasak olduğu ve reayanın yönetenler sınıfına geçemeyeceği ifadesi yanlıştır.
Doğru cevap olan ifade yanlıştır çünkü Osmanlı toplumsal yapısı Avrupa'daki kast sistemleri veya katı feodal sınıflar gibi kapalı değildir. Reaya (yönetilenler) sınıfına mensup bir kişi, gerekli şartları (Müslüman olmak, eğitim almak, yetenek göstermek) yerine getirdiğinde 'Beraya' (yönetenler) sınıfına geçebilir. Bu durum 'Dikey Hareketlilik' olarak adlandırılır ve medrese eğitimi bunun en yaygın yoludur.

Step-by-Step Solution

1
Osmanlı toplum sınıflarını analiz etme
Toplumun Beraya (Yönetenler) ve Reaya (Yönetilenler) olarak ikiye ayrıldığı, Beraya'nın Seyfiye, İlmiye ve Kalemiye kollarından oluştuğu belirlenir.
Toplumsal yapının temel aktörlerini anlamak sorunun çözüm anahtarıdır.
2
Sosyal hareketlilik türlerini değerlendirme
Osmanlı'da yatay hareketliliğin (göç/iskan) yanı sıra dikey hareketliliğin de (sınıf değiştirme) mümkün olduğu saptanır.
Caste sisteminin aksine Osmanlı'da eğitim (medrese/enderun) ve askeri başarı ile sınıf değiştirilebileceğini teyit etmek gerekir.
3
Yanlış yargıyı tespit etme
Sınıflar arası geçişin imkansız olduğunu savunan seçeneğin tarihsel gerçeklerle (liyakat ve eğitim yoluyla geçiş) çeliştiği görülür.
Müslüman bir reayanın medrese bitirerek kazaskerliğe kadar yükselebilmesi dikey hareketliliğin en net kanıtıdır.

Key Concept

Dikey Hareketlilik ve Toplumsal Sınıflar

Hints

1
Osmanlı'da bir köylü çocuğunun eğitim alarak vezir olup olamayacağını düşünün.
2
Millet Sistemi'nde ayrımın ırk değil din esasına göre yapıldığını ve sosyal sınıflar arasında 'hareketlilik' kavramının varlığını anımsayın.

Practice More

Osmanlı'da 'Seyfiye, İlmiye ve Kalemiye' sınıflarının mensuplarını ve görev alanlarını tekrar etmek, bu konudaki karmaşık soruları çözmenize yardımcı olacaktır.

Alternative Method

Dikey hareketlilik (sınıf değiştirme) ile yatay hareketlilik (mekan değiştirme) arasındaki farkı hatırlayarak seçenekleri süzebilirsiniz.
Estimated Time:50s
Rate this question

Topics

Sosyal Hayat ve Toplum Yapısı

More questions from this topic