Question

Difficulty: MediumKarstik Şekiller

Türkiye'de karstik yer şekilleri; kayaçların kimyasal yollarla çözünmesi (aşınım) veya suyun içindeki kalsiyum karbonatın belirli koşullar altında çökelmesi (biriktirme) sonucunda oluşur. Bazı yer şekilleri yer altında birikme süreçleriyle gelişirken, bazıları yüzeydeki tavanların çökmesi veya erimesiyle meydana gelir.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi oluşum süreci bakımından diğerlerinden farklı bir grupta yer alır ve 'karstik biriktirme' kategorisine girmez?

  1. A
    Sarkıt
  2. B
    Dikit
  3. C
    Sütun
  4. D
    Traverten
  5. ObrukAnswer

Answer

Obruk, bir karstik biriktirme şekli değil, yer altı galerilerinin çökmesiyle oluşan bir aşınım şeklidir.
Obruk, yer altı sularının kayaçları çözündürerek oluşturduğu devasa boşlukların (mağara/galeri) tavanlarının çökmesiyle meydana gelen derin, kuyu benzeri çukurlardır. Bu süreçte kalsiyum karbonatın çökelmesi değil, kayacın fiziksel ve kimyasal olarak ortadan kalkması veya yer değiştirmesi söz konusudur. Bu nedenle obruklar, karstik aşınım (çökme) şekilleri grubunda yer alır.

Step-by-Step Solution

1
Karstik şekilleri oluşum kökenlerine göre (aşınım ve biriktirme) gruplandırın.
Sarkıt, dikit, sütun ve travertenler kimyasal çökelme sonucu oluşurken; obruk, dolin, uvala, polye ve lapyalar aşınım/çözünme sonucu oluşur.
Soruda istenen 'farklı grupta yer alan' ve 'biriktirme olmayan' şekli bulmaktır.
2
Seçeneklerdeki yer şekillerinin oluşum mantığını inceleyin.
Obruk, yer altındaki mağara tavanlarının ağırlığı taşıyamayıp çökmesiyle oluşur; bu süreçte bir mineral birikimi değil, kütle kaybı söz konusudur.
Obrukların oluşumu, çözünme ve ardından gelen fiziksel çökme süreçlerine dayanır.

Key Concept

Karstik Aşınım ve Biriktirme Şekillerinin Ayrımı

Practice More

Karstik aşınım şekillerini küçükten büyüğe (Lapya-Dolin-Uvala-Polye) sıralayarak büyüklük hiyerarşisini çalışabilirsiniz.
Estimated Time:45s
Rate this question