Question

Difficulty: MediumKıyı Tipleri ve Şekilleri

Türkiye'nin üç tarafının denizlerle çevrili olması ve 4.4. Jeolojik Zaman'daki deniz seviyesi değişimleri, kıyı tiplerinde büyük bir çeşitliliğe yol açmıştır.

Türkiye'nin kıyı tipleri ve özellikleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

  1. A
    Doğu Karadeniz kıyılarında dağlar kıyıya paralel uzandığı için falez (yalıyar) oluşumu oldukça yaygındır.
  2. B
    İstanbul ve Çanakkale boğazları, eski akarsu vadilerinin deniz istilasına uğramasıyla oluşan 'Ria' tipi kıyılara örnektir.
  3. C
    Ege kıyılarında dağların kıyıya dik uzanması, kıta sahanlığının (şelf) geniş olmasına ve girinti-çıkıntının artmasına neden olmuştur.
  4. Türkiye kıyılarında 'Fiyort' tipi kıyıların görülmemesinin temel nedeni, kıyı bölgelerindeki dağların ortalama yükseltisinin fazla olmasıdır.Answer
  5. E
    Antalya'nın Kaş ve Finike kıyılarında görülen 'Dalmaçya' kıyı tipi, kıyıya paralel dağlar arasındaki vadilerin sular altında kalmasıyla oluşmuştur.

Answer

Türkiye kıyılarında fiyort tipi kıyıların bulunmamasının nedeni dağların yükseltisi değil, Türkiye'nin matematik konumudur.
Doğru yanıt olan fiyortlarla ilgili ifade yanlıştır çünkü Türkiye'de fiyort ve skayer tipi kıyıların görülmemesi tamamen 'Matematik Konum' (enlem) ile ilgilidir. Fiyortlar, buzul vadilerinin sular altında kalmasıyla oluşur ve Türkiye gibi orta kuşak ülkelerinde buzullar hiçbir zaman deniz seviyesine kadar inmemiştir.

Step-by-Step Solution

1
Kıyı tiplerinin oluşum nedenlerini sınıflandırın.
Ria, Dalmaçya ve Enine/Boyuna kıyılar yer şekilleri ve deniz seviyesi değişimlerine bağlıyken; Fiyort ve Skayer kıyılar buzullaşma etkisiyle oluşur.
Türkiye'deki kıyı çeşitliliğinin temelinde hem özel konum hem de matematik konum faktörleri yatar.
2
Türkiye'nin matematik konumunun kıyı tipleri üzerindeki etkisini değerlendirin.
Türkiye 364236^{\circ}-42^{\circ} Kuzey enlemleri arasında (Orta Kuşak) yer alır. Buzullar deniz seviyesine kadar hiçbir zaman inmemiştir.
Fiyort ve Skayer kıyılar sadece yüksek enlemlerde (kutba yakın bölgelerde) buzulların deniz seviyesine kadar etkili olduğu yerlerde görülür.
3
Seçeneklerdeki 'yanlış' mantığı saptayın.
Fiyortların yokluğu 'dağların yükseltisi' (özel konum) ile değil, 'enlem' (matematik konum) ile açıklanmalıdır.
KPSS'de en sık sorulan 'Matematik vs Özel Konum' ayrımı bu soru tipinin temelini oluşturur.

Key Concept

Türkiye'de Kıyı Tipleri ve Matematik Konum İlişkisi

Hints

1
Türkiye'nin bulunduğu kuşağın (enlem) hangi kıyı tiplerinin oluşumuna engel olduğunu düşünün.
2
Fiyortlar kutuplara yakın bölgelerde buzulların etkisiyle oluşur. Türkiye'de buzullar deniz seviyesine inebilir mi?
3
Bir özelliğin yer şekilleriyle açıklanması 'Özel Konum', enlemle açıklanması ise 'Matematik Konum'dur. Fiyortların yokluğu enlemle ilgilidir.

Practice More

Ria, Dalmaçya ve Kalanklı kıyı tiplerinin Türkiye haritasındaki yerlerini dilsiz harita üzerinde işaretleyerek kalıcılığı artırabilirsiniz.
Estimated Time:1m 15s
Rate this question