Examkin

Question

Difficulty: MediumTürkiye'de Rüzgarlar

Türkiye'nin hem mutlak (matematik) konumu hem de yer şekillerinin uzanış doğrultusu, ülkemizde etkili olan yerel rüzgârların karakteri ve yol açtığı hava olayları üzerinde belirleyicidir. Buna göre, Türkiye'de etkili olan yerel rüzgârlar ve bu rüzgârların etkileriyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

  1. Lodos rüzgârı; kış mevsiminde sıcaklığı artırarak ani kar erimelerine yol açar, Marmara Denizi'nde ulaşımı aksatır ve baca gazlarının geri tepmesiyle soba zehirlenmelerine zemin hazırlar.Answer
  2. B
    Föhn rüzgârı, bir dağ yamacı boyunca yükselen hava kütlesinin her 100100 metrede sıcaklığını 1∘C1^\circ C artırmasıyla oluşan serinletici ve nemli bir rüzgârdır.
  3. C
    Poyraz rüzgârı, Türkiye'nin matematik konumu gereği güneyden esen bir rüzgâr olduğu için yaz mevsiminde Güneydoğu Anadolu'da şiddetli buharlaşmaya ve kuraklığa neden olur.
  4. D
    Yıldız rüzgârı, Türkiye'ye batı yönünden sokulduğu için Ege kıyılarında denizden karaya doğru eserek 'İmbat' adıyla bilinen meltem rüzgârını oluşturur.
  5. E
    Karayel rüzgârı, Türkiye'nin güneydoğusundan estiği için kış mevsiminde ılıman hava getirirken yaz mevsiminde çöl sıcaklarını Anadolu içlerine taşır.

Answer

Doğru olan ifade, Lodos rüzgârının kışın karları eritmesi, ulaşımı aksatması ve soba zehirlenmelerine yol açmasıdır.
Lodos rüzgârı, Türkiye'ye güneybatı yönünden giren sıcak bir rüzgârdır. Kışın etkili olduğunda sıcaklığı hızla artırarak karları eritir ve sele neden olabilir. Ayrıca alçak basınç koşulları oluşturduğu için bacaların çekişini bozar ve Türkiye'de 'gözü yaşlı rüzgâr' veya 'soba zehiri' olarak da anılır.

Step-by-Step Solution

1
Yerel rüzgârların yönlerini 'KAYIP SAKAL' şifresiyle belirlemek
Kuzeyden: Karayel (KB), Yıldız (K), Poyraz (KD). Güneyden: Samyeli (GD), Kıble (G), Lodos (GB).
Rüzgârların hangi yönden estiğini bilmek, sıcaklık üzerindeki etkilerini anlamanın ilk adımıdır.
2
Matematik konumun rüzgâr sıcaklığına etkisini analiz etmek
Türkiye Kuzey Yarım Küre'de olduğu için kuzeyden gelen rüzgârlar sıcaklığı düşürür, güneyden gelenler artırır.
Bu kural sayesinde Poyraz, Yıldız ve Karayel'in soğuk; Samyeli, Kıble ve Lodos'un sıcak olduğunu netleştiririz.
3
Föhn rüzgârının oluşum mekanizmasını incelemek
Dağ yamacından aşağı inen hava her 100100 metrede 1∘C1^\circ C ısınır.
Föhn'ün yükselen değil, alçalan hava kütlesi olduğunu belirleyerek hatalı seçenekleri eleriz.
4
Rüzgârların spesifik etkilerini karşılaştırmak
Lodos'un sıcaklık artırıcı ve basınç düşürücü etkisiyle soba zehirlenmesine ve kar erimesine neden olduğu doğrulanır.
Genel bilgileri özel yerel etkilerle birleştirerek doğru cevaba ulaşılır.

Key Concept

Türkiye'de yerel rüzgârların yönleri (KAYIP SAKAL), matematik konumun sıcaklık üzerindeki etkisi ve yer şekillerine bağlı oluşan Föhn rüzgârının özellikleri.

Hints

1
Türkiye'deki yerel rüzgârları saat yönünde 'KAYIP SAKAL' (Karayel, Yıldız, Poyraz - Samyeli, Kıble, Lodos) şeklinde kodlayabilirsiniz.
2
Türkiye Kuzey Yarım Küre'dedir; bu yüzden kuzey sektörlü (KAYIP) rüzgârlar sıcaklığı düşürür, güney sektörlü (SAKAL) rüzgârlar artırır.
3
Lodos güneybatıdan (sıcak yönden) gelir; fırtınaları meşhurdur ve kışın sıcaklıkları mevsim normallerinin üzerine çıkarır.

Practice More

Föhn rüzgârının Türkiye'de özellikle Doğu Karadeniz (Rize-Artvin çevresi) ve Toroslar'daki tarım ürünleri üzerindeki mikroklima etkilerini araştırabilirsiniz.
Estimated Time:1m 15s
Rate this question

Topics

Türkiye'de Rüzgarlar

More questions from this topic