Examkin

Question

Difficulty: Very hardHükümet Sistemleri ve Demokrasi Modelleri

Sert kuvvetler ayrılığı modelini esas alan ve yürütme erkinin demokratik meşruiyetini doğrudan halktan aldığı hükümet sistemlerinde, yasama ve yürütme organlarının birbirini dengelemesi ve denetlemesi (checks and balances) hayati bir öneme sahiptir.

Buna göre, başkanlık sistemi olarak adlandırılan bu modelde aşağıdakilerden hangisi yasama ve yürütme arasındaki denge ve denetleme mekanizmaları arasında yer almaz?

  1. A
    Devlet başkanının yasama organı tarafından kabul edilen kanun tekliflerini veto ederek tekrar görüşülmek üzere iade etmesi
  2. B
    Yasama organının, yürütme tarafından hazırlanan yıllık bütçe kanun teklifini onaylamama veya üzerinde değişiklik yapma yetkisinin bulunması
  3. C
    Devlet başkanı tarafından yapılan üst düzey bürokratik atamaların yasama organının (veya bir kanadının) onayına tabi olması
  4. Yasama organının, hükümetin genel siyasetini denetlemek amacıyla güven oylaması yapabilmesi veya gensoru yoluyla hükümeti düşürebilmesiAnswer
  5. E
    Yüksek mahkeme hakimlerinin devlet başkanı tarafından aday gösterilip yasama organı tarafından onaylanarak göreve gelmesi

Answer

Yasama organının güven oylaması veya gensoru yoluyla hükümetin siyasi varlığına son verebilmesi, başkanlık sisteminde değil, parlamenter sistemde görülen bir özelliktir.
Sert kuvvetler ayrılığına dayanan başkanlık sisteminde yasama ve yürütme organları asli meşruiyetlerini ayrı ayrı halktan alırlar. Bu nedenle yasama organının hükümeti siyasi bir kararla (güvenoyu/gensoru) görevden alması sistemin doğasına aykırıdır. Hükümetin meclise karşı sorumlu olması 'yumuşak kuvvetler ayrılığı' olan parlamenter sistemin temelidir.

Step-by-Step Solution

1
Hükümet sisteminin temel karakteristiğini tanımlayın.
Soru başkanlık sistemini (sert kuvvetler ayrılığı) sormaktadır.
Başkanlık sisteminde yasama ve yürütme organları birbirlerinin hukuki varlığına (fesih veya gensoru ile) son veremezler.
2
Denge ve denetleme mekanizmalarını analiz edin.
Veto, bütçe onayı ve atama onayı gibi yetkiler, organların birbirini durdurabilmesini sağlar.
Sert ayrılıkta organlar tamamen kopuk değil, 'iş birliği ve denge' içindedir.
3
Seçeneklerdeki siyasi sorumluluk araçlarını inceleyin.
Güvenoyu ve gensoru, 'siyasi sorumluluk' mekanizmalarıdır.
Başkanlık sisteminde başkan meclise değil, doğrudan halka karşı sorumludur.
4
Hatalı olan mekanizmayı tespit edin.
Hükümetin meclis tarafından düşürülmesi parlamenter sistemin (yumuşak kuvvetler ayrılığı) ana özelliğidir.
Bu durum başkanlık sisteminin 'sabit süreli ve bağımsız organlar' ilkesiyle çelişir.

Key Concept

Başkanlık Sisteminde Siyasi Sorumsuzluk İlkesi

Hints

1
Başkanlık sisteminde yasama ve yürütme birbirlerinin varlığına son veremez.
2
Siyasi sorumluluk (hükümeti düşürme) parlamenter sistemin, hukuki sorumluluk (azil/impeachment) başkanlık sisteminin özelliğidir.
3
Gensoru ve güvenoyu araçları 'yumuşak kuvvetler ayrılığı' modelinde yürütmenin meclisten çıktığı sistemlerde kullanılır.

Practice More

Parlamenter sistemde 'fesh-i ihbar' ve 'karşı imza' kuralının yürütmenin yapısıyla olan ilişkisini inceleyin.
Estimated Time:2m 30s
Rate this question

Topics

Hükümet Sistemleri ve Demokrasi Modelleri

More questions from this topic