Examkin

Question

Difficulty: EasyTürkiye'de Sanayi

Türkiye'de sanayi tesislerinin yer seçiminde ham madde, enerji, sermaye, ulaşım ve pazar gibi çeşitli faktörler etkili olmaktadır.

Örneğin; Batman'da kurulan petrol rafinerisinin yer seçiminde ham maddeye yakınlık temel etken iken, İzmit (İpraş) ve İzmir (Aliağa) petrol rafinerilerinin yer seçiminde farklı bir faktör ön plana çıkmıştır.

Buna göre, İzmit ve İzmir'de petrol rafinerilerinin kurulmasında etkili olan temel faktör aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A
    İşlenecek ham petrolün bu illerdeki yerli kuyulardan çıkarılması
  2. Gelişmiş limanları sayesinde ham maddenin deniz yoluyla kolayca taşınabilmesiAnswer
  3. C
    Tesislerin ihtiyaç duyduğu yüksek enerjinin bölgedeki taş kömürü havzalarından sağlanması
  4. D
    Üretilen petrol ürünlerinin ülke içine dağıtımında sadece demir yolu ağının kullanılması
  5. E
    İklim koşullarının üretilen petrol ürünlerinin uzun süre bozulmadan depolanmasına olanak tanıması

Answer

İzmit ve İzmir'deki petrol rafinerilerinin kuruluşundaki temel faktör, gelişmiş limanlara sahip olmaları sayesinde deniz yoluyla taşıma imkânının (ulaşım faktörü) bulunmasıdır.
İzmir (Aliağa) ve İzmit (İpraş) rafinerilerinin bulunduğu çevrelerde petrol rezervi yoktur. Türkiye, petrol ihtiyacının çoğunu yurt dışından satın aldığı için, ithal edilen petrolü taşıyan büyük tankerlerin yanaşabileceği kapasitesi yüksek limanlara ihtiyaç vardır. Bu sebeple rafineriler liman kentlerimize kurulmuştur. Bu durum, sanayi tesislerinin yer seçiminde 'ulaşım' faktörünün ne kadar hayati olduğunu gösteren en klasik örneklerden biridir.

Step-by-Step Solution

1
Batman rafinerisinin kuruluş nedenini analiz etme
Batman'da Türkiye'nin yerli ham petrolü çıkarıldığı için bu tesis 'ham maddeye yakınlık' ilkesiyle kurulmuştur.
Soruda verilen örneğin temelini anlamak ve diğer tesislerle doğru kıyaslama yapabilmek için gereklidir.
2
İzmit ve İzmir illerinin ortak coğrafi ve ekonomik özelliklerini değerlendirme
Her iki il de denize kıyısı olan, oldukça gelişmiş ve büyük kapasiteli limanlara sahip illerdir. Ancak bu illerde yer altından ham petrol çıkarılmamaktadır.
Tesislerin kuruluş yerindeki asıl belirleyici faktörü tespit etmek için coğrafi konum değerlendirmesi yapılmalıdır.
3
Petrol tedarik süreci ile coğrafi konumu ilişkilendirme
Türkiye ham petrol ihtiyacının çok büyük bir kısmını ithal eder. Yurt dışından alınan bu ham petrol dev tankerlerle deniz yolu kullanılarak İzmir ve İzmit limanlarına ulaştırılır ve doğrudan buradaki rafinerilerde işlenir.
Tesislerin liman kenarına kurulma nedeninin 'ulaşım' maliyetlerini düşürmek ve ham maddeye erişimi kolaylaştırmak olduğunu kanıtlar.

Key Concept

Sanayi Tesislerinin Kuruluş Yeri Faktörleri (Ulaşım ve Ham Madde Etkisi)

Hints

1
İzmit ve İzmir illerinin Türkiye haritasındaki konumunu düşünün; her ikisi de denize kıyısı olan önemli ticaret merkezlerimizdir.
2
Türkiye petrol ihtiyacının büyük bir kısmını yurt dışından satın almaktadır. Bu ham petrol Türkiye'ye en yüksek miktarda ve en uygun maliyetle hangi yolla getirilebilir?
3
Yurt dışından gelen dev petrol tankerlerinin yüklerini boşaltabilmesi için büyük limanlara ihtiyaç vardır. Limanların varlığı, doğrudan bir 'taşıma ve lojistik' imkânı sunar.

Practice More

Demir-çelik sanayisinde Kardemir (Karabük) ile İsdemir (İskenderun) fabrikalarının yer seçimindeki faktörleri (enerji vs. ulaşım) karşılaştıran konuları tekrar ederek 'kuruluş faktörleri' konseptini pekiştirebilirsiniz.
Estimated Time:45s
Rate this question

Topics

Türkiye'de Sanayi

More questions from this topic