Türkçe dil bilgisinde bazı sözcükler, isim-fiil eklerini (-ma/-me, -ış/-iş, -mak/-mek) almalarına rağmen zamanla bir varlığın, nesnenin veya kavramın kalıcı adı hâline gelerek fiilimsi (eylemsi) özelliklerini kaybederler. Bu sözcükler artık bir eylemi değil, doğrudan bir varlığı karşıladıkları için "kalıcı isim" olarak adlandırılırlar.
Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde altı çizili sözcük, bu açıklamada belirtilen "kalıcı isim" durumuna örnek olarak gösterilemez?
- AVatandaşlar, işlem sırası beklerken danışma masasındaki görevliye sorular sordular.
- BBu akşamki resmî davette misafirlere kuzu etinden yapılmış lezzetli bir kavurma ikram edildi.
- CGeleneksel müzik festivalinde sanatçının kullandığı bağlama, işçiliğiyle dikkat çekiyordu.
- DHastanenin ana girişi, tadilat çalışmaları nedeniyle geçici olarak kullanıma kapatıldı.
- Sınav evraklarını ayıklama işlemi, görevli öğretmenler tarafından titizlikle yürütüldü.Answer
Answer
Sınav evraklarının ayıklanması eylemini ifade eden seçenek doğru cevaptır.
Doğru cevapta geçen sözcük, bir nesnenin veya kavramın kalıplaşmış ismi değildir; sınav evrakları üzerinde gerçekleştirilen bir eylemin (seçme, ayırma işi) adıdır. Bu nedenle fiilimsi özelliğini korumaktadır.
Step-by-Step Solution
Key Concept
İsimler - Kalıcı İsim ve İsim-fiil Ayrımı
Hints
1
Sözcüğün olumsuzunu yapmaya çalışın; eğer eylem anlamı sürüyorsa (-ma, -me ile) olumsuzu anlamlı olur, kalıcı isimse anlamsızlaşır.
2
Kalıcı isimler bir nesneyi (çakmak, yemek, alet) veya bir yeri (giriş, durak) temsil eder.
3
Seçeneklerdeki 'bağlama' ve 'kavurma' gibi sözcüklerin cümledeki bağlamına dikkat edin; bunlar artık birer nesne ve yemek adıdır.
Practice More
İsim-fiil ekleri alan ancak kalıcı isim olan diğer örnekleri (ekmek, çakmak, dondurma) inceleyerek konuyu pekiştirebilirsiniz.
Alternative Method
Sözcüğe '-ma/-me' olumsuzluk eki getirmeyi deneyin. Örneğin; 'kavurma' yemeği için 'kavurmama' diyemezsiniz (kalıcı isim), ancak 'ayıklama işlemi' yerine 'ayıklamama işlemi' diyebilirsiniz (isim-fiil).
Estimated Time:1m 30s