Question

Difficulty: HardTürkiye'de Köy Altı Yerleşmeleri

Türkiye'de kırsal yerleşme dokusunun bir parçası olan köy altı yerleşmeleri; yer şekilleri, su kaynaklarına yakınlık ve temel ekonomik faaliyetin niteliğine göre 'kalıcı' veya 'geçici' statüde yer almaktadır. Özellikle tarımsal faaliyetlerin yürütüldüğü ve mülkiyetin belirgin olduğu alanlarda yerleşmeler yıl boyu kullanılırken, sadece hayvancılığa dayalı alanlarda mevsimlik kullanım yaygındır.

Aşağıdaki tabloda bazı köy altı yerleşmeleri ve bu yerleşmelerin karakteristik özellikleri verilmiştir:

Yerleşme BirimiYaygın Olduğu BölgeSüreklilik DurumuTemel Ekonomik Faaliyet
XXBatı KaradenizKalıcıTarım ve Hayvancılık
YYDoğu AnadoluGeçiciHayvancılık
ZZToroslarGeçiciGöçebe Hayvancılık

Tabloda XX, YY ve ZZ harfleri ile boş bırakılan yerlere getirilmesi gereken yerleşme tipleri aşağıdakilerin hangisinde doğru olarak verilmiştir?

  1. X: Divan, Y: Kom, Z: ObaAnswer
  2. B
    X: Mahalle, Y: Mezra, Z: Dam
  3. C
    X: Çiftlik, Y: Oba, Z: Yayla
  4. D
    X: Divan, Y: Mezra, Z: Kom
  5. E
    X: Mezra, Y: Ağıl, Z: Oba

Answer

Tablodaki özelliklerle tam uyum sağlayan sıralama Divan, Kom ve Oba şeklindedir.
Tablodaki veriler incelendiğinde; Batı Karadeniz'e özgü kalıcı yerleşme tipi olan Divan, Doğu Anadolu'da hayvancılık amaçlı kurulan geçici birim olan Kom ve Toroslar'da konar-göçerlerin oluşturduğu Oba yerleşmesi birbiriyle tam olarak eşleşmektedir. Bu üç yerleşme hem bulundukları coğrafi bölge hem de yıl boyu kullanım durumları bakımından KPSS standartlarına uygun karakterdedir.

Step-by-Step Solution

1
XX birimi için bölge ve süreklilik analizi yapılır.
Batı Karadeniz'de yaygın olan ve birkaç mahallenin birleşmesiyle oluşan kalıcı yerleşme 'Divan'dır.
Divan yerleşmesi, engebeli arazi nedeniyle parçalanmış tarım alanlarının yönetimi için ortaya çıkmış idari birimdir.
2
YY birimi için bölge ve faaliyet analizi yapılır.
Doğu Anadolu'da hayvancılık amacıyla kurulan geçici yerleşme 'Kom'dur.
Mezra ile karıştırılsa da Mezra kalıcıdır; hayvancılığa dayalı geçici birim ise Kom olarak adlandırılır.
3
ZZ birimi için yaşam tarzı ve bölge analizi yapılır.
Toroslar'da göçebe (konar-göçer) ailelerin çadırlarda kurduğu geçici yerleşme 'Oba'dır.
Oba yerleşmeleri, sürülerin otlatılması amacıyla kurulan ve taşınabilir çadırlardan oluşan tipik bir geçici yerleşmedir.

Key Concept

Köy altı yerleşmelerinin süreklilik (kalıcı/geçici) ve bölgesel dağılım kriterleri.

Hints

1
Kalıcı olanları (Mezra, Divan, Mahalle, Çiftlik) ve geçici olanları (Yayla, Kom, Oba, Ağıl, Dam) birbirinden ayırmakla başlayın.
2
Batı Karadeniz'deki 'Divan' yerleşmesinin yıl boyu kullanıldığını ve birkaç mahallenin birleşimi olduğunu hatırlayın.
3
Özellikle Mezra ve Kom arasındaki farka dikkat edin; Mezra tarım ağırlıklı ve kalıcıdır, Kom ise hayvancılık ağırlıklı ve geçicidir.

Practice More

Diğer bölgeye özgü yerleşmeler olan Dalyan (Ege - Balıkçılık) ve Dam (Ege/Adalar - Tarım/Hayvancılık) yerleşmelerini de inceleyiniz.

Alternative Method

Eleme yöntemini kullanarak, 'Mezra'nın kalıcı olduğunu bilmek sizi doğrudan 'geçici' sütunundaki Mezra şıklarını eleyerek doğru cevaba yaklaştıracaktır.
Estimated Time:1m 30s
Rate this question