Question

Difficulty: EasyTürkiye'de Kırsal Yerleşmeler ve Yerleşme Dokuları

Kırsal alanlarda meskenlerin (evlerin) birbirine olan mesafesi 'yerleşme dokusu' olarak ifade edilir. Türkiye'nin bazı yörelerinde kırsal meskenler birbirinden uzak ve tarım alanlarının içine dağılmış şekilde inşa edilmişken (dağınık yerleşme), bazı yörelerinde ise evler bir su kaynağının etrafında birbirine çok yakın ve bitişik nizamda inşa edilmiştir (toplu yerleşme). Buna göre, Türkiye'de kırsal yerleşmelerin toplu veya dağınık dokuda olmasını belirleyen en temel iki faktör aşağıdakilerden hangisidir?

  1. Yer şekillerinin özellikleri ve su kaynaklarının durumuAnswer
  2. B
    Temel geçim kaynağı ve ulaşım ağının sıklığı
  3. C
    Bulunulan enlem derecesi ve deniz seviyesine olan uzaklık
  4. D
    Egemen olan toprak türü ve doğal bitki örtüsü
  5. E
    Aritmetik nüfus yoğunluğu ve yerleşim yerinin yüz ölçümü

Answer

Türkiye'de kırsal yerleşmelerin dokusunu belirleyen en temel faktörler yer şekilleri ve su kaynaklarıdır.
Doğru seçenekte belirtilen yer şekilleri ve su kaynakları, kırsal yerleşme dokusunun birincil nedenleridir. Engebeli arazi ve bol su dağınık yerleşmeyi (Karadeniz), düz arazi ve kısıtlı su ise toplu yerleşmeyi (İç Anadolu) zorunlu kılar.

Step-by-Step Solution

1
Dağınık yerleşme dokusunun hangi şartlarda oluştuğunu hatırla.
Dağınık yerleşmeler, arazinin çok engebeli olduğu ve su kaynaklarının her yerde bolca bulunduğu yörelerde (örneğin Doğu Karadeniz) görülür.
İnsanlar suyu her yerde bulabildikleri için evlerini sadece kendi tarım arazilerinin yanına, birbirinden uzağa yapabilirler.
2
Toplu yerleşme dokusunun hangi şartlarda oluştuğunu hatırla.
Toplu yerleşmeler, arazinin düz olduğu ve su kaynaklarının kısıtlı olduğu yörelerde (örneğin İç Anadolu ve Güneydoğu Anadolu) görülür.
Su az olduğu için tüm evler zorunlu olarak mevcut tek su kaynağının (kuyu, çeşme, vaha) etrafında toplanmak zorundadır.
3
Bu iki durumu karşılaştırarak ortak belirleyici faktörleri tespit et.
Her iki doku tipinde de belirleyici olan ana unsurların arazinin eğim/engebe durumu (yer şekilleri) ve suyun varlığı/yokluğu (su kaynakları) olduğu sonucuna ulaşılır.
Soru bizden temel belirleyici iki faktörü istemektedir.

Key Concept

Kırsal Yerleşme Dokuları (Toplu ve Dağınık Yerleşme)

Hints

1
Karadeniz'de insanların neden evlerini tarlalarının tam ortasına, komşularından uzağa yapabildiğini düşünün. Onları bir araya toplanmaya mecbur bırakmayan şey nedir?
2
İç Anadolu'da tarlalar çok geniş olmasına rağmen insanlar neden evlerini tarlaya değil de köy meydanına bitişik yaparlar? Hangi hayati kaynağa yakın olma zorunluluğu vardır?
3
Dağlık ve suyun bol olduğu yerlerde dağınık; düz ve suyun az olduğu yerlerde toplu yerleşme görülür.

Practice More

Türkiye'de ahşap, kerpiç ve taş mesken tiplerinin hangi bölgelerde yaygın olduğunu ve nedenlerini inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:45s
Rate this question