Examkin

Question

Difficulty: HardLaiklik

Osmanlı Devleti’nde Şer’iyye ve Evkaf Vekâleti, hem din işlerini yürütmekte hem de Bakanlar Kurulu içinde yer alarak hükümet kararlarının dinsel uygunluğunu bir nevi denetlemekteydi. 33 Mart 19241924’te bu vekaletin kaldırılarak yerine Diyanet İşleri Başkanlığı ve Vakıflar Genel Müdürlüğü’nün kurulması, Türkiye Cumhuriyeti’nde laikleşme yolundaki en kritik adımlardan biri kabul edilir. Bu kurumsal değişikliğin, devletin "siyasal karar alma mekanizması" üzerindeki en belirgin etkisi aşağıdakilerden hangisidir?

  1. Karar alma sürecinin teokratik denetim mekanizmalarından arındırılarak rasyonel bir zemine oturtulmasıAnswer
  2. B
    Devletin tüm din ve inanç gruplarının eşit temsil edildiği bir kurumsal yapıya kavuşturulması
  3. C
    19241924 Anayasası'nda yer alan "Devletin dini İslam'dır" maddesinin yürürlükten kaldırılması
  4. D
    Vakıf gelirlerinin doğrudan milli savunma harcamalarına aktarılmasıyla ekonomik bağımsızlığın güçlenmesi
  5. E
    Eğitim sisteminin dinsel etkilerden arındırılarak milli ve laik bir karaktere büründürülmesi

Answer

Karar alma sürecinin teokratik denetim mekanizmalarından arındırılarak rasyonel bir zemine oturtulması
Şer’iyye ve Evkaf Vekâleti'nin kaldırılması, dinin bir bakanlık düzeyinde hükümet içerisinde temsil edilerek siyasi kararları denetleme gücünü sona erdirmiştir. Bu durum, icra organının (hükümetin) tamamen dünyevi ve akılcı esaslara göre çalışmasının önünü açarak laikliğin en temel unsuru olan din ve siyaset ayrımını kurumsallaştırmıştır.

Step-by-Step Solution

1
Şer’iyye ve Evkaf Vekâleti'nin eski işlevini analiz et
Bu vekalet, hükümetin (icra) bir parçasıydı ve kararların şeriata uygunluğunu denetliyordu.
Laikliğin önündeki en büyük kurumsal engel, dini otoritenin siyasi karar mekanizması içinde yer almasıdır.
2
33 Mart 19241924 değişikliğinin niteliğini belirle
Vekalet (Bakanlık) statüsünden, Başbakanlığa bağlı bir Başkanlık (Diyanet) statüsüne geçildi.
Bu değişim, dinin bir siyasi güç ve baskı aracı olmasını engelleyerek onu kamu hizmeti seviyesine indirgemiştir.
3
Sonucu laiklik ve rasyonalizm açısından yorumla
Hükümet kararları artık dinsel bir onaya muhtaç olmaktan çıkmıştır.
Siyasal meşruiyetin kaynağı ilahi referanslardan rasyonel ve hukuki referanslara kaymıştır.

Key Concept

Siyasal Laikleşme ve İdari Rasyonalizasyon

Hints

1
Şer’iyye Vekâleti'nin Bakanlar Kurulu içindeki statüsünü ve 'Vekalet' (Bakanlık) kelimesinin siyasi gücünü düşünün.
2
Bir din adamının veya dinsel bir kurumun, hükümetin aldığı her kararı 'dinen uygun mu?' diye sorma yetkisinin kaldırılması ne anlama gelir?
3
Bu düzenleme, siyasi otoritenin (TBMM ve Hükümet) üzerinde hiçbir dinsel vesayet kalmamasını hedeflemiştir.

Practice More

Bu reformun ardından gelen 19281928 Anayasa değişikliğini inceleyerek laikleşme sürecinin hukuksal aşamalarını karşılaştırın.
Estimated Time:2m 0s
Rate this question

Topics

Laiklik

More questions from this topic