Türkiye'de sıcaklıkların genel dağılışında enlem (matematik konum) temel belirleyici bir faktördür ve kural olarak güneyden kuzeye doğru gidildikçe sıcaklıkların azalması beklenir. Ancak kış mevsiminde Karadeniz kıyısındaki Samsun'un sıcaklık ortalamasının, kendisinden yaklaşık km daha güneyde yer alan Ankara'dan daha yüksek olduğu görülmektedir.
Samsun'un daha kuzeyde olmasına rağmen Ankara'dan daha ılık olması, sıcaklığı etkileyen aşağıdaki faktörlerden hangisiyle açıklanabilir?
- ASamsun'un boylam derecesinin Ankara'ya göre daha doğuda yer alması
- Denizelliğin ısıyı koruyucu etkisi ve Ankara'nın yükseltisinin Samsun'dan fazla olmasıAnswer
- CAnkara'nın kış mevsimi boyunca sadece İzlanda Alçak Basıncı'nın etkisi altında kalması
- DSamsun'un gür orman örtüsünün bölgedeki terlemeyi artırarak sıcaklığı yükseltmesi
Answer
Samsun'un Ankara'dan daha ılık olması denizelliğin ılımanlaştırıcı etkisi ve yükselti farkı ile açıklanır.
Doğru seçenek, Samsun'un deniz kıyısında olması (denizellik) ve Ankara'nın denizden uzak ve yüksek olması (karasallık ve yükselti) arasındaki farkı belirtmektedir. Denizler kışın karalara göre daha geç soğuduğu için kıyı kuşağını ılıman tutar. Ayrıca Ankara'nın Samsun'a göre yaklaşık metre daha yüksek olması, sıcaklığın enlem kuralına aykırı olarak düşmesine neden olan temel faktördür.
Step-by-Step Solution
Key Concept
Özel Konumun Enlem Üzerindeki Etkisi
Hints
1
Türkiye'de sıcaklık her zaman sadece güney-kuzey yönünde değişmez; batıdan doğuya veya kıyıdan içe doğru değişimleri de düşünün.
2
Bir yerin deniz seviyesinden yüksekliği arttıkça sıcaklık azalır. Ankara ve Samsun'un deniz seviyesinden yüksekliklerini kıyaslayın.
3
Samsun'un kıyıda olması kışın don olaylarının azalmasını sağlarken, Ankara'nın karasal ve yüksek olması kışların çok daha sert geçmesine neden olur.
Practice More
İndirgenmiş sıcaklık haritaları ile gerçek sıcaklık haritaları arasındaki farkın 'yükselti' faktörüyle nasıl ilişkili olduğunu araştırabilirsiniz.
Alternative Method
Matematik konumun (enlem) beklediği durumun tam tersi bir durum (anomali) varsa, bu her zaman 'Özel Konum' (denizellik, yükselti, karasallık, yer şekilleri) ile açıklanır.
Estimated Time:1m 30s