Question

Difficulty: MediumTürkiye'de Sıcaklık ve İzotermler

Türkiye'de bir merkezin deniz seviyesine indirgenmiş sıcaklığı hesaplanırken, yükseltiden kaynaklanan sıcaklık kaybı ortadan kaldırılır. Gerçek sıcaklık ile indirgenmiş sıcaklık arasındaki fark ne kadar fazlaysa, o merkezin yükseltisi de o kadar fazladır.

Aşağıdaki tabloda üç farklı merkezin Ocak ayı sıcaklık değerleri verilmiştir:

MerkezGerçek Sıcaklık (°C°C)İndirgenmiş Sıcaklık (°C°C)
I004,54,5
II4-42,52,5
III999,29,2

Buna göre, bu merkezlerin deniz seviyesinden yükseltisi en fazla olandan en az olana doğru sıralanışı aşağıdakilerden hangisidir?

  1. II - I - IIIAnswer
  2. B
    III - I - II
  3. C
    I - II - III
  4. D
    II - III - I
  5. E
    I - III - II

Answer

Sıcaklık farkı en büyük olandan en küçük olana doğru yapılan II - I - III sıralaması doğrudur.
İndirgenmiş sıcaklık formülü Tind=Tger+(Yu¨kselti/200)T_{ind} = T_{ger} + (Yükselti / 200) şeklindedir. Bu denklemden anlaşılacağı üzere, iki sıcaklık değeri arasındaki fark (TindTgerT_{ind} - T_{ger}) doğrudan merkezin yükseltisine bağlıdır. Tablodaki verilere göre farkın en büyük olduğu II. merkez (6,5°C6,5°C fark 1300 m\approx 1300\text{ m}) en yüksek, farkın en küçük olduğu III. merkez (0,2°C0,2°C fark 40 m\approx 40\text{ m}) ise en alçaktır. Bu durum II - I - III sıralamasını doğrular.

Step-by-Step Solution

1
Her merkezin indirgenmiş sıcaklığı ile gerçek sıcaklığı arasındaki farkı hesapla.
I. Merkez: 4,50=4,5°C4,5 - 0 = 4,5°C; II. Merkez: 2,5(4)=6,5°C2,5 - (-4) = 6,5°C; III. Merkez: 9,29=0,2°C9,2 - 9 = 0,2°C.
Gerçek ve indirgenmiş sıcaklık arasındaki fark merkezin yükseltisiyle doğru orantılıdır.
2
Hesaplanan farkları kullanarak yaklaşık yükseltileri belirle.
I: 4,5×200=900 m4,5 \times 200 = 900\text{ m}; II: 6,5×200=1300 m6,5 \times 200 = 1300\text{ m}; III: 0,2×200=40 m0,2 \times 200 = 40\text{ m}.
Sıcaklık her 200200 metrede 1°C1°C değiştiği için fark 200200 ile çarpılır.
3
Yükseltileri en fazladan en aza doğru sırala.
1300 m>900 m>40 m1300\text{ m} > 900\text{ m} > 40\text{ m} (II - I - III).
Soru kökünde en fazla olandan en az olana doğru sıralama istenmiştir.

Key Concept

İndirgenmiş sıcaklık ile gerçek sıcaklık arasındaki fark sadece yükselti ile açıklanır.

Hints

1
İndirgenmiş sıcaklık ile gerçek sıcaklık arasındaki farkın yükselti ile nasıl bir ilişkisi olduğunu hatırla.
2
Her merkez için (İndirgenmiş Sıcaklık - Gerçek Sıcaklık) işlemini yaparak farkları bul.
3
Farkı en büyük çıkan merkezin Türkiye'nin en yüksek bölgelerinden biri (örneğin Doğu Anadolu), farkı en küçük çıkanın ise kıyı kesimi (örneğin Ege) olabileceğini düşün.

Practice More

Gerçek sıcaklık ile indirgenmiş sıcaklık farkının Doğu Anadolu'da neden Marmara'dan daha fazla olduğunu düşünerek konuyu pekiştirebilirsin.

Alternative Method

Matematiksel işlem yerine mantıksal olarak; gerçek sıcaklığı çok düşük olup indirgenmiş sıcaklığı çok daha yüksek çıkan bir yerin, deniz seviyesine 'indirilirken' çok fazla ısındığını, yani gerçekte çok yüksekte olduğunu düşünebilirsin.
Estimated Time:1m 30s
Rate this question